Malarstwo świąteczne, zwłaszcza to ukazujące bogaty obyczaj świąteczny, rozwinęło się po koniec XIX w. Bezpośrednim tego zjawiska powodem było zapotrzebowanie na taką tematykę ze strony ówczesnych wydawców kart świątecznych, a także starania artystów o umieszczenie ich prac na pocztówkach.

Na dawnych kartach świątecznych zobaczyć można całe bogactwo i urodę naszych kulturowych tradycji. Ilustracje te stanowią cenne świadectwo dawnego obyczaju i ceremonii. Prezentowana na pocztówkach symbolika stanowiła czynnik podtrzymujący optymizm narodowy, który w trudnych dla Polski latach cementował więzi społeczne i scalał społeczeństwo, przyczyniając się w dużym stopniu do poczucia narodowej przynależności.

Kolorowy kartonik z napisem "Wesołych Świąt " okazał się bezkonkurencyjnym przekaźnikiem ludzkich myśli i słów na odległość, które dzięki rozwojowi komunikacji w obrębie jednego państwa docierały do adresata w dniu nadania. Wydawcy pocztówek zbijali fortuny i zlecali artystom opracowywanie coraz to nowych wzorów kart. Mnogość zwyczajów ludowych związanych z Wielkanocą, a także liturgia tego okresu, dawały malarzom szerokie pole do popisów artystycznych.

Oglądamy więc na pocztówce wielkanocnej najważniejsze elementy Wielkiego Postu poczynając od Środy Popielcowej. Radośniejszym dniem Wielkiego Postu jest dzień 25 marca obchodzony jako uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Szósta niedziela Wielkiego Postu nosi nazwę Niedzieli Palmowej. Palmowe gałązki zerwane w jerozolimskim ogrodzie, na polskich pocztówkach zastąpiła wierzbina z białymi "kotkami". Chrystusa spotykamy modlącego się w Ogrodzie Oliwnym i z uczniami w Wieczerniku, ukrzyżowanego na Golgocie i leżącego w Grobie, w końcu Zmartwychwstałego.

W Wielką Sobotę gotowano, wypiekano i barwiono jajka, a w południe święcono te pokarmy. Ucztowanie przy pięknie i bogato zastawionych stołach rozpoczynało się od życzeń i dzielenia się poświęconym jajkiem. Jajku przypisywano nadzwyczajną moc. Malowano je tak, aby zakopane przy progu chaty odstraszały zło.

Wielkanocne kartki galicyjskie przemawiały do wyobraźni Polaków przez symbole narodowe najbliższe polskiemu sercu: wizerunek Orła Białego i Pogoni. W okresie I wojny światowej Wielkanoc polskiego żołnierza przedstawiana jest nadzwyczaj poważnie. Pole bitwy utożsamiane jest z Golgotą, jajkiem żołnierze dzielą się w okopach, umierający żołnierz spotyka się ze zmartwychwstałym Chrystusem.

Święto Zmartwychwstania kończy "śmigus" - zwyczaj polewania się wodą - wyjątkowo realistycznie pokazywany na pocztówkach.

Pocztówki, na których przedstawione zostały te i inne obrzędy wielkanocne, można oglądać na wystawie zorganizowanej przez Krośnieński Dom Kultury w kościele pw. Świętych Piotra i Jana z Dukli w Krośnie, w kwietniu br. Zaprezentowano 150 pocztówek z lat 1900-1939 ( ze zbiorów autora), w tym m.in. krośnieńskiego malarza - nauczyciela tutejszego gimnazjum - J. Holzmullera (1876-1932).