Na niepowtarzalny klimat Świąt Bożego Narodzenia składa się także bukiet zapachów. W większości domów pachnie choinka, unosi się zapach świątecznych potraw, szczególnie pięknie pachną ciasta. Tradycja wypiekania słodkości jest bardzo stara, ale przez wieki nie w każdym polskim domu jadano wszystkie rodzaje ciast, zależało to od statusu społecznego i materialnego. W wiejskich chatach pojawiały się kołacze, ciasteczka, czasem były to pierniczki. W dworach magnackich, szlacheckich i zamożniejszych domach mieszczańskich, do wymyślnych wypieków używano drogich przypraw. Obecnie, przy łatwym dostępie do rozmaitych artykułów spożywczych oraz upowszechnieniu przepisów kulinarnych, każdy może rozkoszować się smakiem naszych tradycyjnych ciast.
Do takich należą niewątpliwie pierniki, których jest wiele gatunków. Specyficzny smak nadaje im przyprawa, składająca się m.in. z cynamonu, goździków, imbiru, gałki muszkatołowej, pieprzu, ziela angielskiego i wanilii. Prawdziwy piernik nie może obejść się bez miodu, orzechów, migdałów i rodzynków. W dawnej Polsce nosił nazwę miodownika. Obecna nazwa pochodzi od przyprawy korzennej, która po staropolsku nazywała się „pierną”. Aby potrawy uznane były za wyborne, musiało być pierno i szafranno, moja mościa panno. Piernik im starszy, tym lepszy. Wyrobione ciasto powinno jakiś czas odleżeć, „wypocząć" i dopiero należy je piec.
W końcu XIX w. znanych było wiele żartobliwych przepisów na najlepszy piernik. Oto jeden z nich: Słodkiego weźmij funt kochania, dziewczęcych marzeń jeden łut. Gdy mama wzbrania całowania, zamiast całusów dawaj miód.
Na stole świątecznym nie mogło się obejść bez maku. W ludowej kuchni kujawskiej mak podawano z kluskami, przyprawiając cukrem. W domach szlacheckich pieczono drożdżowe strucle z makiem, następnie je lukrowano i posypywano posiekaną skórką cytrusową. W makowym nadzieniu znajdowały się rodzynki. Tradycyjną potrawą wigilijną na polskich Kresach była kutia, przyrządzana z gotowanej pszenicy, maku, miodu, rodzynków i orzechów. Wielkim smakoszem kutii był Adam Mickiewicz.
Współcześnie do ciast świątecznych należy jabłecznik, zwany po francusku szarlotką, pięknie pachnący cynamonem, a także sernik, bogaty w bakalie i czekoladową polewę. Serniki najczęściej pachną wanilią, rumem i cytryną.
Czym właściwie są egzotyczne przyprawy? Cynamon - to suszona, wewnętrzna część kory drzewa tropikalnego, zwanego cynamonowcem cejlońskim. Wanilia jest owocem podzwrotnikowego pnącza, wanilii płaskolistnej z rodziny storczykowatych, uprawianej zwłaszcza w Meksyku i na Madagaskarze. Migdały są nasieniem owocu migdałowca zwyczajnego, drzewa uprawianego głównie w krajach śródziemnomorskich, czarnomorskich i w Kalifornii. Natomiast rodzynki - to jagody różnych odmian winorośli suszonych na słońcu.
Składnikami świątecznych ciast są też i polskie specjały: jabłka, orzechy, miód, który zasługuje na osobną gawędę. Życzę Czytelniczkom, aby udały się im wypieki, a nade wszystko życzę świętowania w atmosferze domowego ciepła, które sprzyja wspomnieniom i pozwala sięgnąć marzeniami w przyszłość.