Ks. Bonawentura Metler był synem ziemi kaliskiej. Urodził się 7 lipca 1866 r. we wsi Ciążeń położonej nad rzeką Wartą. Była to miejscowość parafialna, od wieków należąca do arcybiskupów gnieźnieńskich. Tu m.in. arcybiskup gnieźnieński i biskup poznański Ignacy Raczyński w dniu 28 czerwca 1811 r. wzywał proboszczów wszystkich parafii do zakładania szkół elementarnych dla wszystkich dzieci, ponieważ władze nie były w stanie utrzymać tych instytucji. Tradycje religijne w tej miejscowości były głęboko zakorzenione.

Rodzicami jego byli Bernard i Maria z domu Winnicka. Należeli do miejscowej szlachty, znacznie zubożałej. Ojciec jego brał udział w powstaniu listopadowym. Natomiast krewni matki brali czynny udział w powstaniu styczniowym. Oba przeto rody były zasłużone dla sprawy narodowej. Jednocześnie obie rodziny odznaczały się głębokim przywiązaniem do wiary katolickiej. Bonawentura został ochrzczony w miejscowym kościele parafialnym pw. św. Jana Chrzciciela. Jego wychowaniem zajmowała się w pierwszym rzędzie matka, która podczas jego ciężkiej choroby ofiarowała go Matce Bożej, jak to było w takich wypadkach w zwyczaju w wielu polskich rodzinach. Rodzice wychowywali dzieci w duchu religijnym i patriotycznym. Taka postawa rodziców nie była zgodna z planami rządu carskiego, który młode pokolenie Polaków chciał wychować na lojalnych i pracowitych poddanych carów rosyjskich. Ale świadczyło także, że matka posiadała odpowiednie wykształcenie, skoro sama uczyła swego syna. Ojciec w tym czasie pracował w miejscowym sądzie. Nauczanie prywatne chroniło dzieci przed rusyfikacją, ponieważ w szkołach elementarnych po powstaniu styczniowym uczono tylko w języku rosyjskim.

W 1875 r. Bonawentura Metler wstąpił do Męskiego Gimnazjum Klasycznego w Kaliszu. Był to czas największej rusyfikacji polskiej młodzieży, prowadzonej pod nadzorem rosyjskiego nadzorcy nad szkolnictwem w Królestwie Polskim - Aleksandra Apuchtina, wroga polskości i języka polskiego w nauczaniu. Proces rusyfikacyjny zmierzał do usunięcia polskich nauczycieli, a uczniowie sprzeciwiający się rusyfikacji byli natychmiast usuwani ze szkoły. Bonawentura był zdolnym i pracowitym uczniem. Uczył się dobrze. Był prymusem wśród uczniów gimnazjalnych. Nauka w gimnazjum kaliskim trwała wówczas 8 lat. W gimnazjum szczególnie zwracano uwagę na naukę języków starożytnych oraz nowożytnych. Gimnazjum przygotowywało swoich uczniów do studiów uniwersyteckich.

Uczniowie wyznania katolickiego obok nauki religii w szkole w języku polskim, uczęszczali także na nabożeństwa szkolne do kościoła św. Mikołaja, gdzie nie tylko uczestniczyli w nabożeństwach, ale słuchali kazań w języku ojczystym. Wielką przeszkodą tak dla polskich nauczycieli, jak i polskich uczniów był rozpowszechniony system donosicielski, czego dopuszczali się przede wszystkim uczniowie narodowości rosyjskiej. Pobyt ucznia w szkole był trudny w życiu chłopców, ale niezbędny dla ich przyszłości. Tutaj Bonawentura w 1873 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Wiedza połączona z dobrym wychowaniem religijnym otwierała młodemu człowiekowi szeroko drzwi w późniejsze życie.

CDN