Czesław jest w szczególny sposób związany z Wrocławiem. Był założycielem (1226 r.) i pierwszym przeorem tutejszego klasztoru Ojców Dominikanów. Jego modlitwom przypisuje się ocalenie miasta podczas najazdu tatarskiego w 1241 r.

Tatarzy i słup ognia

Legendy mówią, że za jego radą wrocławianie schronili się przed hordą na wyspie, zwanej Ostrowem Tumskim, paląc za sobą mosty. Niestety, w niczym to nie pomogło. Gdy wydawało się, że mieszczanie nie ujdą z życiem, Czesław padł na kolana i zaczął błagać Boga o ratunek. Wtedy to nad jego głową miał pojawić się słup ognia (według innych: ognista kula), który tak przeraził Tatarów, że odstąpili od murów miasta, a kilku z nich powróciło nawet do Wrocławia, by przyjąć religię, dzięki której dokonuje się takich cudów. Wzmianki o tym wydarzeniu można znaleźć u wielu kronikarzy, m.in. u Jana Długosza. Przedstawia je także płaskorzeźba w kościele św. Wojciecha we Wrocławiu, znajdująca się tuż obok sarkofagu Błogosławionego.

Obrońca Śląska

Czesław zmarł w opinii świętości 15 lipca 1242 r. we Wrocławiu i został pochowany w kościele św. Wojciecha. Wkrótce zaczął rozwijać się jego kult, a papież Innocenty IV przyznał nawet klasztorowi wrocławskiemu prawo do nadawania pięciu odpustów przybywającym tu pielgrzymom (w latach 1251-1254).
Kult Czesława na nowo wskrzesił polski przeor Abraham Bzowski (pocz. XVII w.), który napisał monumentalną biografię pt. Tutelaris Silesiae czyli Obrońca Śląska i doprowadził do rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego. 18 października 1713 r. papież Klemens XI zatwierdził kult Błogosławionego dla Zakonu Dominikanów i archidiecezji wrocławskiej. W tym czasie wzniesiono przy kościele okazałą barokową kaplicę, w której umieszczono szczątki Czesława. W 1753 r. Klemens XIII rozszerzył kult Błogosławionego na wszystkie polskie diecezje.

Jak kaplica ocalała

Ciekawostką jest, że kaplica bł. Czesława ocalała podczas oblężenia miasta w 1945 r., chociaż kościół św. Wojciecha został prawie całkowicie zniszczony. To wydarzenie także przypisuje się interwencji Błogosławionego.
W 1963 r. papież Paweł VI uznał Czesława za kolejnego patrona Wrocławia. Od kilku lat Polska Prowincja Dominikanów stara się o rozpoczęcie jego procesu kanonizacyjnego.

Bł. Czesław urodził się ok. 1175 r. Niektórzy biografowie uważają, że był bratem św. Jacka i pochodził z rodu Odrowążów.
Bł. Czesław, kanonik sandomierski, na początku XIII w. wyruszył do Rzymu, gdzie w 1220-1221 r. wstąpił do nowego zakonu św. Dominika. W 1222 r. wraz z kilkoma innymi dominikanami powrócił przez Austrię, Morawy i Czechy do Krakowa. Kilka lat później udał się do Wrocławia, gdzie głosił kazania m.in. w kościele św. Marcina na Ostrowie Tumskim, a w 1226 r. założył klasztor przy kościele św. Wojciecha. W latach 1233-1236 był prowincjałem zakonu w Polsce. Zmarł 15 lipca 1242 r.