Minął rok, odkąd toruńskie środowisko historyków sztuki po raz pierwszy spotkało się w zabytkowych wnętrzach Centrum Dialogu Społecznego przy ul. Łaziennej 22, by wręczyć odznaczenia i uhonorować wyróżnieniami zasłużonych w dziedzinie ratowania i ochrony zabytków. Dzięki inicjatywie i zdolnościom organizacyjnym prezes toruńskiego oddziału Stowarzyszenia Historyków Sztuki, mgr Katarzyny Kluczwajd, święto to wpisuje się w kalendarium środowiska i przechodzi do stałej już tradycji.
19 listopada br., w wigilię dnia św. Bernwarda - patrona historyków sztuki (XI-wiecznego biskupa z Hildesheim i fundatora dzieł sakralnych o dużej wartości artystycznej), w CDS zebrało się grono zabytkoznawców, osób związanych ze środowiskiem konserwatorskim oraz miłośników sztuki dawnej. Jak podkreśla K. Kluczwajd, te doroczne spotkania mają na celu uświadomienie społeczności miasta, władzom i przedstawicielom mediów, że historycy sztuki w Toruniu to stosunkowo liczne środowisko, którego potencjał winien być właściwie wykorzystany w mieście wpisanym na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. W przygotowanie uroczystości włączyła się Toruńska Oficyna Wydawnicza pod kierunkiem Krzysztofa Budzowskiego, a także spora grupa studentów z Koła Naukowego Muzealnictwa i Zabytkoznawstwa, działającego na Wydziale Sztuk Pięknych UMK. Głównym punktem spotkania było wręczenie Złotych Odznak „Za Opiekę nad Zabytkami”, które w tym roku otrzymali: ks. prał. Józef Nowakowski, dr Liliana Krantz-Domasłowska, dr Jerzy Domasłowski i mgr Wacław Górski. Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” wyróżniono Janusza Milanowskiego z „Gazety Wyborczej”. Odbyła się również promocja wydanych przez TOW albumów Gotyk w Toruniu i Gotyk w Gdańsku.
Zasługi poszczególnych osób wyróżnionych omówiła w skrócie Katarzyna Kluczwajd. Ks. prał. Józef Nowakowski, jako proboszcz gotyckiego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, od wielu lat sprawuje pieczę nad przebiegiem szeroko zakrojonych prac konserwatorskich, prowadzonych w tej szacownej świątyni. Obecnie przygotowuje wystawę Skarby kościoła Mariackiego w Toruniu, która ma odbyć się wiosną 2005 r., a towarzyszyć jej będzie konferencja zorganizowana przez Oddział Toruński SHS. Małżeństwo dr Liliana Krantz-Domasłowska i dr Jerzy Domasłowski są autorami wielu publikacji z zakresu dorobku artystycznego Torunia i ziemi chełmińskiej; spod ich pióra wyszedł także szereg artykułów popularyzujących historię lokalnej sztuki i kultury. Mgr Wacław Górski, prowadzący przez wiele lat Pracownię Fotografii Dokumentalnej przy Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa UMK, ma na koncie nieocenione zasługi jako dokumentalista-fotografik, a także jako dydaktyk. Wysokie umiejętności w tej specjalistycznej profesji sprawiły, że fotografie p. Wacława są publikowane w wielu albumach i pracach naukowych, związanych z ochroną zabytków i badaniami nad sztuką. Zasiliły one także niejedno archiwum gromadzące dokumentację naszej kultury artystycznej i materialnej. „Wybór tych właśnie osób wyraźnie pokazuje, że naszą ideą jest docenianie zasług nie tylko historyków sztuki, ale i przedstawicieli innych gremiów oraz profesji związanych z dziedzinami zabytkoznawstwa i upowszechniania kultury. Każdy z nagrodzonych to osobowość o znaczącym dorobku i dokonaniach” - powiedziała prezes Kluczwajd. Odznaczenia wręczył wojewódzki konserwator zabytków - mgr Marek Rubnikowicz. W imieniu ks. prał. Nowakowskiego nagrodę odebrał ks. Wojciech Zawacki.
Dopełnieniem wieczoru był wykład dr Elżbiety Pileckiej z Zakładu historii Sztuki Średniowiecznej i Nowożytnej na Wydziale Sztuk Pięknych UMK, zatytułowany Sztuka Torunia - miasto jako przedmiot badań historii sztuki. Prelegentka dokonała przeglądu dotychczasowych prac poświęconych dziejom artystycznym miasta, akcentując pilną potrzebę powstania publikacji podsumowującej ten temat. Poza obszernym, lecz już nieco przestarzałym opracowaniem Gwido Chmarzyńskiego pt. Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów, zamieszczonym w monografii Dzieje Torunia z 1933 r., nie istnieje żadna praca, która w sposób pełny ukazywałaby dorobek tego niegdyś hanzeatyckiego ośrodka o własnej historii, tożsamości kulturowej i możliwościach, osadzając go na tle innych, podobnych mu miast europejskich. Podjęcie takiej pracy, stanowiącej duże wyzwanie dla naukowców z naszego środowiska, jest trudnym i odpowiedzialnym zadaniem. Należy wszakże nadmienić, iż obecny wśród gości wieczoru prezydent Torunia Michał Zaleski zachęcił zebranych do podjęcia tego wysiłku, zobowiązując się do wsparcia przedsięwzięcia od strony organizacyjnej i finansowej. Ten miły akcent pozwala mieć nadzieję, że powstanie nowoczesnego kompendium wiedzy o dorobku artystycznym i kulturowym starego, pięknego Torunia jest tylko kwestią czasu.