Cmentarze przypominają miasta umarłych. W kamiennych grobowcach, pod marmurowymi płytami i we wnętrzu zwyczajnych ziemnych mogił spoczywa wygasłe życie. Cmentarna cisza sprzyja refleksji o tych, którzy współtworzyli naszą rzeczywistość, tę na poziomie mikro i tę, która stanowi o chlubnej przeszłości Narodu i państwa.

Obecność na każdej nekropolii porusza serca, wskrzesza pełniej niż gdziekolwiek indziej pamięć o bliskich i znajomych. W cmentarnych alejach każdy ścisza głos. Milczące światła pamięci sugerują, że tam tkwi wyraźna granica między doczesnym jestestwem i Wiecznością - Bożą Wiecznością.

Niewielu nauczycieli można spotkać w listopadzie z młodzieżą na cmentarzach, które były, są i zapewne pozostaną świadectwem historii odwzorowanej w personaliach tych, którzy po godziwym etapie życia odeszli do Pana. Odchodząc do Wieczności pozostawili potomnym pamięć o twórczym, bohaterskim, pełnym poświęcenia, ofiarności i cierpień ziemskich peregrynowaniu.

Stary Cmentarz w Jarosławiu. Setki grobów, a pośród nich te, które kryją doczesne szczątki ludzi wielkich i skromnych zarazem. Tych, którzy Bogu i Ojczyźnie ofiarowali swoje żywoty.

Spróbujmy odczytać pokryte patyną czasu tablice i inskrypcje nagrobne. Wśród niezapomnianych spoczywają tu m.in.: ks. Mieczysław Lisiński - ojciec ubogich i sierot, Leon Czechowski - mjr Wojsk Polskich 1830-31, mjr Gwardii Narodowej 1848, naczelnik oddziału WP z 1863 r.

Na czytelne i znaczące akcenty dziejów ojczystych przechodzień natrafia co paręnaście metrów. Spośród wielu nazwisk wymieńmy parę kolejnych: kpt Stanisław Josse, uczestnik obu wojen światowych (zmarły w Londynie), kpt Józef Josse - zginął bohatersko pod Lwowem w 1939 r., pierwsze ofiary UB, żołnierze AK, zamordowani 27 października 1944 r. - Rozalia Surmiak, Tadeusz Bernatowicz, Eugeniusz Czajło, Marian Różycki.

Powstańcy, żołnierze, ofiary gestapo i Urzędu Bezpieczeństwa, zesłańcy Sybiru i ci, co wolność Polsce nieśli na Wschodzie i na Zachodzie. Jakże więc nie wymienić Józefa Magdziarza - zesłańca " na nieludzką ziemię" i obrońcę Monte Cassino, Adama Rutkowskiego - żołnierza Legionów Polskich, mjr. F. Przysiężniaka znanego w AK pod ps. "Ojciec Jan", Michała Zielińskiego - autora znanej piosenki żołnierskiej Serce w plecaku.

Jarosławskie nekropolie są miejscem wiecznego spoczynku znanych i nieznanych obrońców Ojczyzny, oddanych kapłanów, tych, którzy po wojnie mieli odwagę uczyć młodzież historii prawdziwej, gromadząc się m.in. przed grobowym pomnikiem L. Czechowskiego.

Nasze zadumania w Dniu Wszystkich Świętych i całym miesiącu, w którym wspominamy i modlimy się za zmarłych, powinny prowadzić do tego, abyśmy mogli dostrzec - jak powiedział kiedyś abp Józef Życiński - głęboki wymiar tego, co niepozorne, zwyczajne, szare. Ci, którzy spoczywają na tysiącach cmentarzy, pod szyldem zwyczajności skrywali najszlachetniejsze postawy.