Nie bardzo wierzymy przedwyborczym sondażom, niechętnie ujawniamy swoje prawdziwe preferencje wyborcze - wynika z dyskusji przedstawicieli ośrodków badania opinii publicznej i socjologów, zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne.

Jeszcze późnym wieczorem 23 września wydawało się, że koalicja SLD - UP uzyska taką ilość mandatów w Sejmie, która zapewni możliwość tworzenia samodzielnego rządu większościowego. Nazajutrz rano okazało się, że tak nie będzie. Podobnie nieco zaskoczyły wysokie wyniki "Samoobrony" oraz "Ligi Rodzin Polskich". Sondaże przeprowadzane w dniu głosowania przed tysiącem wylosowanych obwodów wyborczych dawały tym ugrupowaniom średnio o 1-1,5 punktu procentowego mniej, niż one faktycznie uzyskały. Skąd takie rozbieżności pomiędzy sondażami a oficjalnymi wynikami wyborów?

Jak wyjaśnia Tomasz Żukowski z Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, rozbieżności te wynikają z faktu, że społeczeństwo bardzo niechętnie odpowiada ankieterom na pytania, często w ogóle odmawiając odpowiedzi lub udzielając fałszywych informacji. Co ciekawe, obecnie postawa ta jest obserwowana przede wszystkim u osób o poglądach prawicowych, choć jeszcze kilka lat temu występowała głównie wśród zwolenników lewicy. - Opinia publiczna ma również skłonność do ukrywania swoich sympatii do polityków i ugrupowań mających opinię populistycznych i radykalnych - twierdzi Żukowski.

Kolejnym ważnym spostrzeżeniem powyborczym jest to, że ogromne znaczenie ma kolejność umieszczania nazwisk na poszczególnych listach. Osoby na pierwszych miejscach uzyskiwały na ogół najwięcej głosów. Zdaniem Jacka Raciborskiego z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego jest to bardzo niepokojące zjawisko - O kolejności na listach decydują wąskie władze partyjne. Sprzyja to procesowi oligarchizacji partii. I ten proces będzie chyba szybko postępował - ubolewał Raciborski.