Zygmunt Dyszczyński

W Żarkach Wielkich na niewielkim wzniesieniu, z którego widać przepływającą wartkim nurtem Nysę Łużycką, wśród podmokłych łąk znajdują się ruiny mieszkalnej wieży rycerskiej. Jest to zresztą jedyny zachowany fragment tego rodzaju budownictwa militarnego na ziemi żarskiej.

Wieża wzniesiona została w XIV w. przez rycerzy - rabusiów z rodu von Hackeborn. Niemal od momentu powstania wieża zwana "Czerwonym domem" należycie spełniała funkcję obronną, chroniąc jej mieszkańców przed wielokrotnymi zbrojnymi najazdami.

Jednakże w 1434 r. nie oparła się najazdowi księcia głogowskiego Henryka. Regulacje własnościowe, przeprowadzone na początku XVII w. na pograniczu żarskiego i mużakowskiego państwa stanowego, spowodowały upadek niezależnej siedziby szlacheckiej. Wieża, zwana rycerską, zaczęła popadać w ruinę do tego stopnia, że jej budulec (już nikomu niepotrzebny) wykorzystany został kilkadziesiąt lat później do budowy kościoła.

Kościół w Żarkach Wielkich zbudowany został w latach 1693-1695 w stylu barokowym. Świątynia jest znakomitym dziełem ówczesnych budowniczych - majstra F. Pluty i cieśli A. Altina.

Po ponad 100 latach od chwili zbudowania kościoła w Żarkach Wielkich na miejscowej plebanii przyszedł na świat Gustaw Teodor Fechner, który był synem miejscowego pastora ewangelickiego, a później został wielkim uczonym. W 1881 r. G. T. Fechner uroczyście obchodził swoje 80. urodziny, a w 1883 r. złote gody i 50-lecie profesury. Otrzymał wówczas honorowe obywatelstwo miasta Lipska. Nie zapomniano o nim również w rodzinnej miejscowości Zdzary (Żarki Wielkie). Z tej okazji bito w dzwony w miejscowym kościele i odprawiono uroczyste nabożeństwo. Krótko po tych uroczystościach, 18 listopada 1887 r., Gustaw Teodor Fechner zmarł. Pochowany został na cmentarzu w Lipsku. W 1897 r. lokalna ludność ufundowała popiersie naukowca wykonane z brązu. Również mieszkańcy Żarek Wielkich nie zapomnieli o ich największym i najwybitniejszym synu i po latach odsłonili tablicę pamiątkową na ścianie domu (plebanii), w którym się urodził. Tablica przetrwała do pierwszych lat powojennych, a jej ślady widoczne są na ścianie plebanii do dziś.