Międzynarodową konferencję pod hasłem Cystersi - Jędrzejów - Ziemia Jędrzejowska. Wspólne dziedzictwo w Archiopactwie Cysterskim w Jędrzejowie zorganizowali: Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Archiopactwo Cysterskie w Jędrzejowie, Urząd Miejski w Jędrzejowie, Jędrzejowskie Towarzystwo Kulturalno-Naukowe.
Cystersi byli w Jędrzejowie obecni od XII w. W latach 1140-49 Gryfici ufundowali w Jędrzejowie (Brzeźnicy) kościół i klasztor cystersów. Pierwsza świątynia była konsekrowana w 1166 r. lub 1167 r. Obecny kościół został wzniesiony na początku XIII w., konsekrowany w 1210 r., kilkakrotnie przebudowywany i przekształcany.
Zmienne były koleje opactwa, aż do kasaty zaborców w 1819 r. W 1855 r. zmarł ostatni cysters w klasztorze jędrzejowskim. Obiekt na krótko przejęli reformaci. Celem stopniowego reaktywowania wspólnoty utworzono filię jędrzejowskiego kościoła Świętej Trójcy, potem - po bezprecedensowych staraniach okolicznej ludności - samodzielną parafię diecezjalną pw. bł. Wincentego Kadłubka (1913 r.). Ostatni z proboszczów diecezjalnych ks. Stanisław Marchewka (wielki czciciel bł. Wincentego) przygotował grunt pod ponowne przejęcie parafii (oraz klasztoru i towarzyszących mu obiektów) przez cystersów. Nastąpiło to w 1945 r.
- Zorganizowanie konferencji naukowej miało na celu przypomnienie 60. rocznicy powrotu cystersów do Jędrzejowa - mówi opat Edward Stradomski. - Dodatkowym akcentem jest oddanie do użytku dużej auli im. Jana Pawła II (160 m2) oraz koncert z udziałem K. Pendereckiego, a także zainteresowanie konferencją ze strony szkół. Ojciec Opat uważa, że cysterski duch jest dobrze zakorzeniony w Jędrzejowie - promieniuje przez podejmowane w opactwie inicjatywy kulturalne i naukowe, ma wpływ na powołania w regionie. Obecnie cała wspólnota liczy 22 osoby, dwóch ojców przebywa w Norwegii, jest trzech nowicjuszy.
Obrady w ramach konferencji zostały pogrupowane w trzy sesje. Pierwsza dotyczyła obecności cystersów w Europie w dobie średniowiecza. Sesję poprzedziło otwarcie i poświęcenie Auli im. Jana Pawła II przez Opata. Referaty wygłosili goście z Krakowa, Londynu, słowackiej Levočy. Dotyczyły one m.in. cystersów na Spiszu i w Jędrzejowie, ich działalności w opactwach angielskich i słowackich. Referaty wygłosili: Stanisław A. Sroka (Kraków), Herman Bregier (Grodno - Kraków), Maciej Zdanek (Kraków), Richard Denyer (Londyn), Gabriel Lukáč (Levoča), David Williams (Londyn).
Wokół powrotu cystersów do Jędrzejowa po 1945 r. koncentrowała się druga część obrad. Podjęto następujące tematy: Radziwiłłowie w Nagłowicach i Oksie; Dobra wodzisławskie w latach 1918-45; Jędrzejów i powiat jędrzejowski po II wojnie światowej - postulaty badawcze; Cystersi jędrzejowscy po 1945 - tradycja klasztoru i parafii; Bł. Wincenty Kadłubek i cystersi w szkolnych podręcznikach historii. Referaty wygłosili: M. Piszczek i K. Ślusarek z Krakowa oraz reprezentujący środowisko jędrzejowskie M. Nowak, W. Zwierzchowski i S. Osowski.
Archeologii i architekturze klasztorów cysterskich poświęcony był drugi dzień konferencji. Owoce swojej pracy badawczej przedstawili m.in.
Z. Świechowski (Warszawa), B. Kwiatkowska-Kropka (Kraków), Cz. Hadamik (Kielce). Zaproponowano ciekawą problematykę, w tym m. in.: Świątynie małopolskich opactw cysterskich bezpośredniej obediencji morimondzkiej - perspektywy badawcze; Domniemane ślady benedyktyńskie w Tyńcu; Wyposażenie barokowe kościoła cystersów w Jędrzejowie; Problematyka skrzydeł zachodnich w klasztorach cysterskich w Małopolsce; Problemy siedziby kasztelanii małogoskiej w świetle badań archeologicznych.
S. Osowski, nauczyciel historii i jeden z prelegentów, świadomie zdecydował się na temat obecności bł. Kadłubka i cystersów w szkolnych podręcznikach, począwszy od tych dla szkół podstawowych do ponadgimnazjalnych. Chodziło o to, aby wykazać, na ile efekty tych prac naukowych przekładają się na edukację, a zatem są obecne w dzisiejszej rzeczywistości. S. Osowski podkreśla, że jest to zagadnienie dość mocno uwzględnione w nauczaniu historii, aczkolwiek ukazane w różnych kontekstach, w zależności od tego, jaką formułę wybrał autor podręcznika. Referatom pierwszego dnia sesji przysłuchiwała się także jędrzejowska młodzież, a sam cysterski jubileusz jest łączony z koncertem Krzysztofa Pendereckiego (dyrygent) i Roberta Grudnia (organy) oraz Chóru Polskiego Radia w Krakowie, który odbył się 3 października br. w klasztorze Ojców Cystersów - na finał XI Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej.
Referaty wygłoszone podczas konferencji zostaną wydane w formie publikacji.