Klasztor na Świętym Krzyżu to najstarsze Sanktuarium w Polsce. Według przekazów historycznych dokładnie tysiąc lat temu, w roku 1006, na Górę zwaną Łysiec, znaną też podobno z pogańskiego kultu, przybyli pierwsi mnisi benedyktyńscy, podejmując życie pustelnicze, ale także działalność apostolską. Sama góra, jak też cała okolica, w szczególności całe pasmo przez wieki nazywane potem Górami Świętokrzyskimi, jest tak urokliwa, iż chciałoby się powiedzieć: stworzona specjalnie przez Pana Boga dla modlitwy i refleksji.
Gdy później mnisi benedyktyńscy fundowali na tej Górze klasztor, biskup krakowski Lambert przekazał im bezcenny skarb: relikwiarz z cząstkami Drzewa Krzyża Świętego. Biskupi krakowscy relikwiarz ten otrzymali od księcia węgierskiego św. Emeryka, syna św. Króla Stefana, któremu ten relikwiarz podarował sam Ojciec Święty. Od tego Skarbu nazwę Święty Krzyż nadano zarówno samemu Sanktuarium, jak też całej Górze, a nadto całe pasmo górskie oraz ten region polskiej ziemi zaczęto nazywać świętokrzyskim. Klasztor benedyktyński na Świętym Krzyżu stał się miejscem pielgrzymowania zarówno prostego ludu jak też możnowładców i królów polskich. Nawet szlak od Nowej Słupi do klasztoru do dzisiaj zwie się Drogą Królewską. Jest to też pierwsza w Polsce Kalwaria, dzisiaj zapomniana, gdyż burze dziejowe, szczególnie decyzje rosyjskiego zaborcy, spowodowały usunięcie benedyktynów i zamknięcie klasztoru, w ślad za tym nastąpiło zdecydowane ograniczenie dostępu pielgrzymów do klasztoru (echa odczuwamy, niestety, do dzisiaj), a poprzez wprowadzenie do budynków klasztornych jednego z najcięższych więzień carskich (potem już nie tylko carskich) spowodowano także trwałe naruszenie integralności całego kompleksu, z kaplicami kalwaryjskimi włącznie. Naruszenie to trwa - niestety - do dzisiaj. Dwa lata temu poprowadziłem po raz pierwszy uroczystą Drogę Krzyżową w Wielki Piątek z Nowej Słupi do Klasztoru, jednocześnie erygując kanonicznie stacje Drogi Krzyżowej na tak zwanym szlaku królewskim. Trwają prace koncepcyjne nad właściwą odbudową dawniej istniejących na tym szlaku stacji i kaplic Drogi Krzyżowej.
Prowadzący Sanktuarium od kilkudziesięciu lat Ojcowie Oblaci z wielką dbałością i miłością pielęgnują dziedzictwo klasztoru pobenedyktyńskiego i Sanktuarium Drzewa Krzyża Świętego. To ich impuls sprawił, że dwa lata temu zapowiedziałem bliższe przygotowania do Wielkiego Jubileuszu Tysiąclecia Życia Monastycznego na Świętym Krzyżu, aby to miejsce, w ostatnim pokoleniu znane w Polsce bardziej od strony kulturowej i turystycznej, nabrało nowego blasku w całym kraju także od strony czci oddawanej Drzewu Krzyża Świętego oraz modlitwie prywatnej w tym Sanktuarium.
W związku z Jubileuszem zwróciłem się też do Ojca Świętego Benedykta XVI z prośbą o łaskę Odpustu Zupełnego dla pielgrzymów nawiedzających Sanktuarium Świętokrzyskie przez cały Jubileuszowy Rok 2006. Dekretem Prot. N. 534/05/1 z dnia 15 grudnia 2005 r. Penitencjaria Apostolska udzieliła wpomnianej łaski, określając jednocześnie bliższe warunki konieczne do jej otrzymania. Odpowiedni fragment dokumentu stwierdza:
„Udziela się Odpustu zupełnego, który pod zwykłymi warunkami (to znaczy: spowiedź sakramentalna, przyjęcie Komunii świętej i modlitwa według intencji Ojca Świętego) wierni, mający ducha szczerej pokuty, mogą zyskać każdego dnia, jeżeli: a) podejmą pielgrzymkę dla uczczenia Sanktuarium Świętego Krzyża, gdzie wezmą udział w sposób pobożny i skupiony w celebracji liturgicznej albo w innym nabożeństwie sprawowanym publicznie; b) jeśli wspomniane Sanktuarium pojedynczo lub w grupie nawiedzą, i tam przez pewien czas odprawią pobożną medytację przed Relikwiami Drzewa Krzyża Świętego, odmówią Ojcze nasz oraz Wyznanie wiary według uznanej formy i dodadzą wezwanie do Dziewicy Maryi. To wszystko obowiązuje przez cały Rok Jubileuszowy 2006”.
Niech ta łaska będzie pozyskiwana obficie przez wiernych naszej diecezji i przez innych przybywających na Święty Krzyż. Niech trwa pielgrzymowanie indywidualne, rodzinne i parafialne. Niech trwa Jubileusz. Niech to charakterystyczne Sanktuarium położone w centrum przepięknych gór promieniuje na całą Polskę.
Przed Bogiem niech za nami orędują mnisi benedyktyńscy, poprzez wieki prowadzący Sanktuarium i w nim spoczywający oraz biskupi sandomierscy opiekujący się Sanktuarium po usunięciu benedyktynów. Zaś Czcigodnych Ojców Oblatów - obecnych Kustoszy Sanktuarium oraz wszystkich pielgrzymów wspieramy w Roku trwającego Jubileuszu naszą modlitwą i błogosławieństwem.