Nie dość być w ogniu, huku bomb, wśród walących się domów i umierających ludzi przez ostatnie 63 dni, nie dość przeżyć kapitulację. Powstańców czekały obozy. Gdzie, jakie - nikt nie wiedział.
Kapitulacja. W bursie przy Narutowicza stały kosze, tam wrzucali broń („zobacz, takie same”, powiedziała po latach wnuczce w Muzeum Powstania Warszawskiego). Potem szło się ulicami; Niemcy z psami po bokach, w tle smutni, wychudzeni warszawiacy żegnający swoich młodych żołnierzy. Jakie to szczęście było uszczknąć mizerną cebulę czy pomidora z ogródków przy Grójeckiej.
Dwa dni stłoczone na podłodze dziewczęta czekały w Ożarowie na transport w bydlęcych wagonach i po 52 osoby w wagonie wyruszyły do obozów, z sercami wciąż pełnymi odgłosów walczącej stolicy.
O Polce, o Polkach w obozach koncentracyjnych można napisać książkę, albo poprzestać na lakonicznych datach, tak jak zrobiła to Jurka w Oberlangen, wykorzystując czerwoną blachę z obozowych konserw. Pierwsza blaszka nosi daty powstania warszawskiego 1.VIII - 3.X.1944. I kolejne: 5-7.X - Ożarów; 7.X - 1.XI. Fallingbostl; 1-8.XI Bergen; 8.XI - 21.XII Hannover; 22.XII - 12.IV Oberlangen.
- Była jeszcze Matka Boska i łopata z napisem „Hannover”, ale oddałam je do Muzeum Powstania Warszawskiego - mówi „Wawa”.
Gdy po latach więźniarki i ich rodziny odwiedzały Oberlangen, zaskoczeniem była dla nich data powstania obozu na tablicach informacyjnych: 1933 rok. Hitler szykował ten obóz dla swoich wewnętrznych przeciwników.
Radość oswobodzenia z niewoli była oszałamiająca i tym większa, że niespodziewanie uczynili to Polacy - 1 Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka. Wśród nich znalazł się przyszły mąż warszawianki, kielczanin Henryk Jopowicz. Bliżej poznali się w Meppen w Holandii, gdzie „Wawa” prowadziła świetlicę dla żołnierzy. 1 czerwca 1946 r. wzięli tam ślub w kaplicy przyszpitalnej. Po krótkim pobycie w Anglii i nie mogąc zameldować się w Warszawie, przyjechali do Kielc, gdzie żyła rodzina, a przede wszystkim rodzice Henryka Jopowicza.
W zgodzie i miłości przeżyli 18 lat. Krótko. Henryka zabrał nowotwór. Mieli dwie córki: Basię i Ewę; dzisiaj Krystyna Jopowicz ma także troje wnuków, mieszkanie pełne pamiątek, głowę pełną wspomnień i szafę zasobną w powstańcze publikacje. I serce wciąż bijące dla tamtej walczącej Warszawy.
Nie wyobraża sobie, że mogłaby spędzić 1 sierpnia gdzie indziej. Oni, byli powstańcy, niezmiennie czują się rodziną, wspierają się wzajemnie, odwiedzają w szpitalach. Dzwonią, piszą życzenia imieninowe i świąteczne, donoszą o dobrych i złych wieściach, a spragnionym ciekawostek o Warszawie wysyłają wycinki z gazet.
Wśród powstańców nie znajdzie się chyba nikt, kto nie oceniłby pozytywnie utworzenia Muzeum Powstania Warszawskiego. Oni, powstańcy, są tam zawsze honorowymi gośćmi. - Muzeum to jest coś fantastycznego - komentuje Krystyna Jopowicz, szykując się, jak co roku, do rocznicowych uroczystości. Zapewne na rękaw białej bluzki założy biało-czerwoną powstańczą opaskę, może przypnie krzyż Armii Krajowej i Krzyż Powstania Warszawskiego? By znowu tam, w Warszawie, odczuć wiecznie żywy puls walczącej stolicy.