Pod koniec października br. parafia archikatedralna rozpoczęła całoroczne obchody 90-lecia erygowania wspólnoty pw. Świętej Rodziny. Podczas Mszy św. sprawowanej 29 października br. - dokładnie w 90 lat od erygowania parafii i w 57. rocznicę konsekracji katedry - abp Stanisław Nowak podkreślił, iż te rocznice łączą się z powstaniem Kościoła częstochowskiego, te zaś trzy rocznice prowadzą nas do prawdy o Kościele.

Budowa trwająca stulecie

Pierwszą taczkę kamieni pod fundamenty przyszłego kościoła katedralnego przywiózł 26 października 1901 r. ks. prał. Konstanty Waberski, który podjął projekt przygotowany przez warszawskiego architekta Konstantego Wojciechowskiego. Bardzo ważnym momentem w dziele budowy świątyni było utworzenie przy niej 29 października 1917 r. - dekretem biskupa włocławskiego Stanisława Zdzitowieckiego - parafii pw. Świętej Rodziny. Została ona wydzielona z parafii św. Zygmunta i objęła południową i zachodnią część Częstochowy, a jej pierwszym proboszczem został ks. Bolesław Wróblewski. Kolejnym ważnym momentem była historyczna chwila powstania diecezji częstochowskiej - 28 października 1925 r. - kiedy to Częstochowa wyznaczona została na jej stolicę, a wznoszony kościół podniesiony do rangi kościoła katedralnego. Od tej chwili troskę nad wznoszonym obiektem objął pierwszy biskup diecezji Teodor Kubina a wraz z nim cała diecezja. 29 października 1950 r., w uroczystość Chrystusa Króla, bp Kubina dokonał konsekracji katedry. Nadal trwała jednak jej budowa i wyposażanie. Od połowy lat 50. (aż do początku lat 60.) trwały prace nad budową nastawy ołtarza głównego z tryptykiem Świętej Rodziny według projektu Zygmunta Gawlika. 22 czerwca 1962 r. katedrze nadano rangę Bazyliki Mniejszej. 25 marca 1992 r., natomiast, katedra częstochowska została podniesiona do rangi archikatedry. W roku 1997, po blisko stu latach od rozpoczęcia, budowa katedry została zakończona przez wzniesienie wieńczących ją wież.

Topniejące terytorium parafii

Obecny, piąty proboszcz parafii archikatedralnej ks. prał. Stanisław Gębka podkreśla, jak ogromna była to kiedyś wspólnota - szeroka terytorialnie i licząca wiele tysięcy wiernych. - W roku jej powstania - mówi ks. prał. Gębka - parafia sięgała do parków podjasnogórskich, obejmowała swym zasięgiem także Ostatni Grosz. Zajmowała również obecne terytoria parafii św. Stanisława Kostki i Matki Bożej Zwycięskiej. Już po powstaniu tych parafii, w późniejszych czasach, z parafii katedralnej zostały jeszcze oddzielone parafie Świętych Andrzeja Świerada i Benedykta Pustelników oraz Narodzenia Pańskiego. - Nic dziwnego, że tak duża świątynia, gdy przychodziły uroczystości, była dawniej wypełniona po brzegi - dopowiada Ksiądz Proboszcz. Dziś wspólnotę parafialną stanowi zaledwie 5 tys. wiernych, dla których prawdziwym wyzwaniem jest już samo utrzymanie tak potężnego kościoła, a przecież po blisko wieku istnienia wymaga on gruntownych remontów pociągających za sobą ogromne koszty.

Jubileusz z remontem w tle

Podczas uroczystej Mszy św. sprawowanej w dniu jubileuszu erygowania parafii, jej proboszcz ks. prał. Stanisław Gębka zapowiedział, że obchody 90-lecia wspólnoty potrwają cały rok. - Oczywiście, o wiele uroczyściej będziemy obchodzić setną rocznicę powstania parafii. Jednak i ten jubileusz jest godny zaznaczenia i będziemy go akcentować przy różnych uroczystościach. Zamkną go misje parafialne, które poprzednio przeżywane były dziesięć lat temu - wyjaśnia „Niedzieli” Ksiądz Proboszcz.
Jubileuszowi 90-lecia towarzyszyć będą rozpoczęte dwa lata temu i kontynuowane obecnie we wnętrzu katedry prace remontowe. - Każdy kto spoglądał na tę świątynię, liczącą sobie blisko 100 lat istnienia, widział jak bardzo jest potrzebny kapitalny remont, zważywszy że od zbudowania katedry nie było gruntownego remontu, przede wszystkim jej bryły zewnętrznej - podkreśla ks. prał. Gębka. - Warunki atmosferyczne nie sprzyjają architekturze archikatedry, zwłaszcza w warunkach zimowych. Jest problem z odprowadzaniem gromadzącej się na dachu wody, wiele jest wystających sterczyn, wieżyczek i łuków, które narażone są na czynniki zewnętrzne.
Remont bryły zewnętrznej rozpoczął się w 2005 r. - od strony ul. Krakowskiej. W 2006 r. prowadzony był remont od ul. Ogrodowej. W bieżącym roku wyremontowane zostały dwa transepty - wschodni i zachodni. - W tej chwili mamy nadzieję, że dzięki remontowi zostały dobrze odprowadzone wody ściekowe i będzie to miało zbawienne działanie dla bryły katedry - dzieli się z nami Ksiądz Proboszcz.
W odchodzącym roku 2007 podjęty został remont witraży. Do tej pory nie posiadały one szyb zabezpieczających - bezpośrednio narażone były na działanie zewnętrznych warunków atmosferycznych. Podczas remontu założone zostały na zewnątrz białe szyby ochronne, a wszystkie witraże zostały przełożone do nowych ram z ołowiu. Są teraz wyprostowane, uzupełnione i oczyszczone. - Aż przyjemnie teraz na nie spojrzeć - podkreśla gospodarz parafii. - W tej chwili oba transepty świątyni są już wyremontowane, pozostało założenie w najbliższym czasie kilku witraży.
Radością Księdza Proboszcza jest fakt, iż znalazł się sponsor, który ofiarował swój dar na założenie witraży do okien górnych. Cztery z nich są już wstawione i co należy podkreślić, bardzo ładnie korespondują z witrażami w oknach dolnych. Udało się również zdobyć fundusze docelowe na remont prezbiterium katedry. Konieczna była jego przebudowa, ponieważ przez wiele lat funkcjonowało rozwiązanie prowizoryczne. Od czasów posoborowych Msze św. odprawiane były przy tymczasowym ołtarzu drewnianym, na tzw. prezbiterium przedłużonym - z desek - co jest niedopuszczalne ze względu na przepisy liturgiczne. W tym roku, dzięki staraniom Kapituły Katedralnej, pozyskano fundusze pozwalające na przeprowadzenie modernizacji prezbiterium. Prace te trwają już kilka miesięcy. Położone zostaną płyty i stopnie z granitu. Sprowadzany jest już z Werony we Włoszech marmurowy ołtarz z płaskorzeźbą baranka. Tron biskupi zostanie umieszczony po prawej stronie, na początku prezbiterium, w pobliżu miejsca, gdzie dawniej stała chrzcielnica. - Mam nadzieję, że ten remont niebawem zostanie ukończony i będziemy mogli sprawować Msze św. we właściwym miejscu - dzieli się swą troską ks. prał. Stanisław Gębka, przy okazji wyrażając swą wdzięczność wszystkim tym, którzy przez modlitwę czy ofiary przyczyniają się do dzieła remontu pierwszego kościoła w diecezji.

Proboszczowie katedry:

Ks. inf. Bolesław Wróblewski (1917-51)
Ks. prał. Józef Chwistecki (1951-90)
Ks. prał. Bronisław Preder (1990-96)
Ks. prał. Marian Duda (1996-2003)
Ks. prał. Stanisław Gębka (2003-)