W drugiej połowie XVII wieku właściciel Szczawina Jakub Szczawiński sprowadził do tutejszego kościoła ojców reformatów, którzy niebawem przy kościele zbudowali klasztor. W XVIII wieku uznano, że świątynia jest niewystarczająca, dlatego rozebrano ją i przy wydatniej pomocy rodziny Szczawińskich wybudowano nową, konsekrowaną w 1878 r.
Dziś budynki, w których funkcjonuje parafia, to niewielka pozostałość dawnej świetności klasztoru, o której może świadczyć to, że przez długie lata mieścił się tu nowicjat prowincji wielkopolskiej. Za aktywny udział w powstaniu styczniowym zakonnicy musieli jednak opuścić swój kościół i klasztor. Z powodu braku stałego gospodarza obiekty zaczęły popadać w ruinę. Proces ten zatrzymało dopiero w 1919 r. utworzenie przez kard. Aleksandra Kakowskiego parafii. W 1925 r. parafia Szczawin Kościelny została przyłączona do diecezji płockiej (przedtem należała do diecezji poznańskiej, a po utworzeniu diecezji warszawskiej została przyłączona do niej).
Pierwsi trzej proboszczowie, pracujący tu w okresie międzywojennym, zginęli śmiercią męczeńską zamordowani przez hitlerowców w czasie II wojny światowej; kilka lat temu w kościele wmurowano tablicę im poświęconą, aby ocalić ich od zapomnienia.

Duszpasterstwo

Jak mówił w swoim wizytacyjnym sprawozdaniu proboszcz ks. Henryk Szwajkowski, parafia liczy ok. 1700 osób, „z tego ok. 200 osób jest tu tylko zameldowanych, a w rzeczywistości przebywa za granicą lub wynajmuje mieszkania tam, gdzie ma pracę, czyli w dużych miastach”. Parafia jest zwarta terytorialnie: 40% ludności mieszka w Szczawinie, a drugie tyle ma do świątyni nie więcej niż 2,5 km drogi. „Uważam, że uczestnictwo w Mszy św. niedzielnej powinno być lepsze, choć i tak jest powyżej średniej na Mazowszu” - mówi o swoich parafianach Ksiądz Proboszcz. Jego zdaniem w parafii - podobnie jak w innych - pojawiają się problemy wynikające ze zmian obyczajowych: przybywa związków niesakramentalnych, sankcjonowanych ślubem kościelnym po kilku latach lub w ogóle.
Życie parafialne jest ożywione i obejmuje zarówno nabożeństwa i modlitwy, jak również formację oraz działalność kulturalną i sportową. Widoczną wspólnotą w parafii jest duża, licząca 35 osób grupa ministrantów. Co roku biorą oni udział w organizowanych w dekanacie halowych mistrzostwach w piłce nożnej, a o ich sukcesach świadczą zdobyte puchary i dyplomy. Ministranci systematycznie zwyciężają też w organizowanym w dekanacie od sześciu lat - dzięki przychylności lokalnych sponsorów i przy wydatnym udziale szkoły - mistrzostwach w tenisie stołowym. Ministranci biorą aktywny udział w diecezjalnych zjazdach liturgicznej służby ołtarza i szkoleniach lektorów oraz w mazowieckiej parafiadzie.
Dumą parafii jest schola „Pawełki” licząca 42 osoby. Nie tylko przygotowuje ona co niedzielę oprawę muzyczną na Mszy św. z udziałem dzieci, ale wyjeżdża także i odnosi sukcesy na festiwalach piosenki religijnej. Największym osiągnięciem było zajęcie I miejsca na Jubileuszowym XX Ogólnopolskim, a XII Międzynarodowym Dziecięcym Festiwalu Piosenki i Pieśni Religijnej w Łodzi. W nagrodę w ubiegłym roku schola była na wycieczce na Bornholmie.
Od czterech lat jest organizowana szczawińska parafiada, integrująca całe środowisko: dzieci startują w zawodach, młodzież pełni rolę opiekunów i sędziów, a dorośli przygotowują posiłki i pieką ciasta. Po zawodach atrakcją jest program artystyczny zaproszonych gości, zaś medale, dyplomy i nagrody wręczają zwycięzcom znani polscy sportowcy, zazwyczaj członkowie kadry narodowej.
Każdego roku w okresie Bożego Narodzenia w parafii są przedstawiane jasełka, z którymi młodzież udaje się też do Zakładu Opiekuńczego dla dzieci niepełnosprawnych w Mocarzewie.
Dużą radością napełnia ks. Szwajkowskiego zaangażowanie parafii w ofiarność na rzecz misji: od kilku lat osiąga ona największy w dekanacie wskaźnik ofiarności na ten cel. Sprawy misji są parafianom bliskie m.in. dlatego, że co roku Ksiądz Proboszcz zaprasza jednego z misjonarzy, by mógł podzielić się swoim doświadczeniem i zebrać ofiary; w tym roku był nim ks. Dariusz Gudajczyk z Brazylii.
W parafii działa także pięć kół Żywego Różańca oraz asysta procesyjna. Dobrze układa się współpraca z Zespołem Szkół i Ochotniczą Strażą Pożarną w Szczawinie Kościelnym.

Osiągnięcia gospodarcze

Obiekty, w których toczy się życie parafialne, są bardzo wiekowe. „A z obiektami wiekowymi jest tak jak ze starszą kobietą - mówi ks. Szwajkowski - jeżeli raz zaczęła używać kosmetyków dla upiększenia, musi to robić już każdego dnia. U nas również ciągle coś jest do poprawki, zamalowania i uzupełnienia. Staramy się radzić sobie na bieżąco z tymi sprawami” - zapewnia Ksiądz Proboszcz, dodając z dumą, że budynki kościoła i klasztoru to najważniejszy i najładniejszy zabytek na terenie powiatu gostynińskiego.
W czasie kiedy odbywała się wizytacja biskupia, również trwały prace upiększające: remontowi była poddawana fasada świątyni. Jednak przez cały czas, jaki upłynął od ostatniej wizyty pasterskiej, przy świątyni coś się działo. Został wymieniony podest pod kratkami w prezbiterium, w drzwiach głównych zgodnie z wymogami konserwatorskimi została założona metalowa, zabezpieczająca krata, na zewnątrz świątyni ustawiono gablotę ogłoszeniową, uzupełniono i naprawiono boczne schody przygotowane do pokrycia nieoszlifowanym granitem.
W 2006 r. prace koncentrowały się na skompletowaniu dokumentacji w celu założenia księgi wieczystej, której parafia dotychczas nie posiadała. W kolejnym roku wykonano dokumentację na renowację i wymianę tynków zewnętrznych wraz z ich malowaniem oraz położenie nowej drogi procesyjnej z kostki granitowej. Rok 2008 to rozpoczęcie prac renowacyjnych części elewacji zewnętrznej, których zakończenie jest planowane na przyszły rok.
W lipcu 2005 r. parafia podpisała umowę z właścicielem Zakładu Pogrzebowego w Dobrzelinie Januszem Nowickim na administrowanie cmentarzem parafialnym. Jak zaznacza Ksiądz Proboszcz, administrator należycie wywiązuje się ze swych obowiązków: przeprowadził istotne inwestycje - pobudował podest granitowy z granitowym ołtarzem, nad którym zadaszenie wykonała parafia, a w alei głównej położył kostkę polbrukową. Na cmentarzu utrzymany jest porządek, a śmieci są wywożone systematycznie.

Przebieg wizytacji

Wspólnotę parafialną w Szczawinie Kościelnym wizytował 26 czerwca biskup płocki Piotr Libera. Wizyta rozpoczęła się spotkaniem z gronem pedagogicznym w zespole szkół. Po obiedzie Ksiądz Biskup spotkał się na plebanii z członkami parafialnej rady duszpasterskiej i gospodarczej oraz liderami grup parafialnych, przed którymi Ksiądz Proboszcz złożył sprawozdanie ze stanu materialnego i duchowego parafii.
Wraz z nimi Biskup Płocki udał się na cmentarz, aby modlić się za zmarłych parafian. Schola „Pawełki” pochwaliła się swoimi osiągnięciami w kościele, dając przed Mszą św. ingresową ponadpółgodzinny koncert, który stał się również okazją do złożenia Biskupowi Piotrowi imieninowych życzeń. Wizytę zwieńczyła uroczysta Eucharystia, podczas której Ksiądz Biskup udzielił sakramentu bierzmowania przygotowanej młodzieży.

Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Szczawinie

Patron parafii: Najświętsza Maryja Panna czczona w tajemnicy Nawiedzenia
Tytuł kościoła: kościół parafialny pw. św. Wojciecha
Dekanat: gostyniński
Miejscowości: Szczawin Kościelny, Budy Kaleńskie, Helenów I, Helenów II, Jesionka, Kaleń, Łokietnica, Misiadła, Mościska, Reszki, Sewerynów, Szczawinek
Proboszcz: ks. kan. mgr Henryk Szwajkowski
Katecheci: Renata Łęgocka, Adam Grabarczyk (do wakacji 2008), Iwona Kwiatkowska (od września)
Organista: Wojciech Kowalczyk
W parafii działają: ministranci, schola „Pawełki”, koła Żywego Różańca (5), parafialna rada duszpasterska i gospodarcza, ruch parafiadowy, asysta procesyjna
Współpraca: Ochotnicza Straż Pożarna w Szczawinie Kościelnym, Zespół Placówek Oświatowych w Szczawinie Kościelnym (szkoła podstawowa i gimnazjum)
Msze św. w niedzielę: 9, 10.30 (dla dzieci), 12