Zwyczaj postu u chrześcijan wziął się z naśladowania Chrystusa, który przed rozpoczęciem publicznej działalności pościł i modlił się przez 40 dni. Wielki Post ma człowieka wyciszyć, wyzbyć go z „przewrotnej woli”. Praktyka Kościoła zna trzy skuteczne sposoby umartwiania, na które Serce Boże jest bardzo wrażliwe: modlitwę, post i jałmużnę. Te praktyki zaleca się w momentach zagrożeń, ważnych zmian w życiu, np. przed przyjęciem święceń kapłańskich, przed objęciem ważnego urzędu. Mają one umocnić w nas dobro, a usunąć małość i zło, przeszkadzające w skutecznej i dobrej pracy.
Czas Wielkiego Postu jest czasem umartwienia. Umartwiać to odmówić sobie pewnych rzeczy, spraw, doznań godziwych dla ciała i duszy. Ten wysiłek podejmuje się z miłości do Boga. Ludzie często włączają w tę intencję swoje ziemskie potrzeby czy potrzeby bliskich; nierzadko bardzo poważne, jak: choroba, komplikacje z narodzeniem dziecka, operacje, wybór drogi życiowej, egzaminy, postawa moralna itd. Znam heroiczną postawę człowieka chorego na marskość wątroby, który nie przyjmował leków znieczulających. Z ust tylko czasem wyrwało się ciche westchnienie:
„O Jezu”. Na delikatną uwagę lekarza, że Kościół pozwala brać leki znieczulające, odrzekł: „Wiem o tym… Ale ja nie chcę ich brać. Wszystko, co jest moją chorobą, ofiaruję za syna, z którym mam wiele problemów”. Lekarz był zdumiony heroizmem pacjenta. Post musi być umiarkowany, tak, aby nie naruszał przykazania „Nie zabijaj”. Oczywiście, pracę tę kontrolować musi święta cnota roztropności.
Henryk Sienkiewicz stworzył literacki wzór wiernego człowieka. Skojarzenie takiego odnajdujemy, gdy słyszymy słowo „Soroka” - nazwisko wiernego wachmistrza Kmicica albo stary Tolima czy ojciec Kaleb od Juranda ze Spychowa. Iluż to wielkich i sławnych dziś ludzi może mówić o sukcesie, bo pomogli im, bo wspierali ich w chwilach załamania i klęski ich przyjaciele, bliscy, giermkowie, asystenci, ich wierne żony, mężowie, dzieci. Nie tylko literatura zna takie przykłady. Jezus, głosząc Dobrą Nowinę, mówi o słudze wiernym. Słudze, który wytrwał, nie zawiódł i który przyczynił się do sukcesu, do wzbogacenia swego pana. Dlatego też uczestniczy on w jego bogactwie. Człowiek wierny spełnia swe czyny z miłości zarówno dla osoby, jak i dla dzieła, któremu ta osoba służy.
Problem wierności Bogu i ludziom. Problem na każdy dzień. Gdy wiąże się z budowaniem trwałego jutra… Dlatego człowiek musi wciąż konfrontować, sprawdzać, czy żyje ze świadomością Boga osobowego. I czy czyni to, co się Jemu podoba. Łatwo bowiem ulec odchyleniom i czynić w życiu to, co się nam podoba, wmawiając sobie, że to się podoba również Bogu. O tym zapominaniu przypomina Wielki Post. Czas słuchania głosu Boga i powrotu na Jego drogę, choćby się z niej zeszło i nawet straciło z Nim kontakt. Ewangelia nawołuje, by się nawracać, bo Pan jest dobry i miłosierny. Życie człowieka ma sens, on sam zaś jest - według Teilharda de Chardina - „eksplozją ducha w materii”. Stąd to, co w człowieku najbardziej ludzkie - wartości duchowe - przejawia się nie tyle w ciągłym pożeraniu innych, ile w tym, co najszerzej określa się mianem kultury. Wysokie wymagania, poprzeczka, ale jeśli z Bogiem przyjaźń, zażyłość i wieczne kiedyś trwanie, to i wysiłek duży, aby sprostać, aby się nie zawstydzić.