Anna Skopińska: - Zajmuje się Pan historią, odnajduje w archiwach wiele cennych dla nas, dla rodzin, informacji. Jak to jest z Katyniem? Chcemy, by Rosjanie wreszcie uznali zbrodnię katyńską za ludobójstwo, a tymczasem ona pozostaje nadal tematem trudnym...

Dr Grzegorz Wróbel: - Czy była ludobójstwem? Bez wątpienia. Mordowano z pobudek politycznych jako „zatwardziałych wrogów ustroju radzieckiego”. Uśmiercono bez postawienia przed sądem, ba nawet bez postawienia zarzutów. Zabijano skrycie. Nad Dołami Śmierci, w piwnicach NKWD, często skrępowanych sznurami, pokneblowanych. Zniszczono elitę społeczeństwa (oficerów rezerwy w cywilu, lekarzy, prawników, naukowców, pracowników administracji, nauczycieli itd.). Morderstwo było masowe. Zatem ludobójstwo - bez dyskusji, ale Federacja Rosyjska nie chce tego uznać, obawiając się konsekwencji: ścigania bez przedawnienia i ewentualności odszkodowań. Podobnie postępuje Białoruś. Ukraina udostępniła część dokumentów, współpracowała podczas badań w Bykowni, obecnie dzielnicy Kijowa. Są przygotowania ze strony Polski do następnych badań. (Do tej pory przebadano 69 zbiorowych mogił, a w 21 odnaleziono polskie buty, fragmenty umundurowania, guziki, medaliki). Dalsze badania zapewne potwierdzą, że Bykownia jest kolejnym Katyniem.

- W tych masowych mordach zginęli także duchowni, ilu ich było?

- Zginęło ponad pięćdziesięciu. Ostatnio na Liście Ukraińskiej udało się odszukać czterech, ale trzeba podkreślić, że na liście czasami są tylko nazwiska, bez funkcji czy stopnia, zatem mogło być ich więcej.

- Co wiemy o łódzkich duchownych zamordowanych przez Sowietów?

- Wiemy na pewno o dwóch księżach zamordowanych w 1940 r. Odszukani księża byli ściśle związani z Łodzią. To ks. Kazimierz Suchcicki - szef duszpasterstwa okręgu korpusu łódzkiego i ks. Józef Kacprzak. Ks. Suchcicki - więzień Kozielska - został zamordowany w Katyniu, ks. Kacprzak był więźniem Ostaszkowa i rozstrzelano go w Twerze (Kalinin), spoczywa w Miednoje (k. Tweru). Ks. płk Kazimierz Suchcicki - ur. 8 listopada 1882 r., absolwent Seminarium Duchownego w Płocku. W 1919 r. kapelan 21 pułku piechoty. Od 1920 r. kapelan w obozie szkół podoficerskich. Od 1922 r. zastępca szefa duszpasterstwa okręgu korpusu VI we Lwowie, od 1927 - szef duszpasterstwa korpusu w Lublinie, następnie szef korpusu łódzkiego. Ks. kpt. rezerwy Józef Kacprzak - ur. 2 lipca1886 r.
Wikariusz w Dobrem, Łowiczu, Powsinie, Tomaszowie w diecezji warszawskiej. Od 1925 r. w diecezji łódzkiej. Prefekt szkół w Łęczycy. Proboszcz w Tumie i Gałkowie. W latach 1935-1937 prefekt Szkoły Handlowej w Łodzi, kapelan szpitalny oraz więzienia przy ul. Sterlinga.

- Odnalazł Pan relacje Stefana Nastarowicza o ks. Kacprzaku…

- To praktycznie nieznana i warta upowszechnienia relacja o Księdzu Kapitanie. To był wspaniały kapłan i katecheta, kapelan szpitalny i więzienny. Słowa współwięźnia, Stefana Nastarowicza, świadczą o niezwykłej postawie Księdza Kapelana podczas uwiezienia w Ostaszkowie. Nastarowicz pisze: „Już 1 listopada 1939 roku spotkałem na tej wyspie ks. Józefa Kacprzaka, z którym się tam poznałem. Musiał przyjechać wcześniejszym transportem. Kiedy dowiedział się, że jestem z Łodzi i jak się znalazłem w obozie, zaproponował mi udział w cichej Mszy św. za zmarłych i zaginionych. Msza odbyła się w klasztorze Niłowa Pustyń, znajdującym się na wyspie, w modlitewnej przygnębiającej atmosferze. Mimo to nastrój był poważny i podniosły. Ołtarz zastępowała nakryta kocem skrzynia. Podobna uroczystość odbyła się z okazji 11 listopada”. Pan Nastarowicz opowiada także o nieudanej próbie wydostania się Księdza z Ostaszkowa: „w tym transporcie znajdował się także ks. Kacprzak. W czasie wsiadania na statek został jednak rozpoznany przez oficerów sowieckich, prawdopodobnie po charakterystycznym czarnym płaszczu z aksamitnym kołnierzem oraz kapeluszu z dużym rondem. Sowieci wyłączyli go spośród wyjeżdżających i zawrócili do obozu w Ostaszkowie…”. Relacja o Księdzu Kapitanie przechowywana jest pieczołowicie w „Rodzinie Katyńskiej” w Łodzi i naszym Archiwum Archidiecezjalnym. Jestem bardzo wdzięczny za jej udostępnienie.

- Dopóki nie uzyskamy pełnego wglądu do archiwów i akt przechowywanych na Białorusi i Ukrainie, nie poznamy pełnego spisu zaginionych i zamordowanych - czy może to wkrótce nastąpić?

- Bez dokumentów z obecnej Federacji Rosyjskiej, Ukrainy i Białorusi, nadal nie będzie znana dokładna liczba zamordowanych ani miejsce ich spoczynku. Na razie nie widać woli ze strony Rosji i Białorusi udostępnienia akt. Ukraina - część udostępniła, ale co dalej - także nie wiadomo. Wiadomo jedynie, że uzyskanie akt pozwoli na odszukanie wszystkich zamordowanych, na co czekają nie tylko polskie władze, ale przede wszystkim rodziny pomordowanych. Dlatego koniecznie trzeba ujawnić do końca zbrodnię katyńską.