W katowickiej konferencji wzięli udział: dr Andrzej Drogoń - dyrektor Oddziału IPN w Katowicach; prokurator Ewa Koj - naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach; dr Renata Dziechciarz - naczelnik Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów (OBUiAD); prokurator Andrzej Majcher - naczelnik Oddziałowego Biura Lustracyjnego oraz Andrzej Sznajder - kierownik Referatu Edukacji Historycznej w Katowicach. Podczas konferencji został zaprezentowany także najnowszy kalendarz historyczny na rok 2012 pt. „Stan wojenny w Polsce 1981-1983”, przygotowany przez katowicki IPN, oraz inne wydawnictwa katowickiego IPN z roku 2011.

Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN

Sporo pracy wykonali w minionym roku pracownicy Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej (OBEP) IPN w Katowicach. Prowadzili badania naukowe w ramach 11 ogólnopolskich projektów badawczych oraz 7 projektów regionalnych. OBEP przyczynił się do wydania 12 publikacji, z tego 9 w serii wydawniczej katowickiego IPN. Ponadto pracownicy OBEP opublikowali 118 artykułów naukowych, popularnonaukowych i publicystycznych w zbiorowych pracach historycznych i czasopismach oraz zorganizowali 8 konferencji naukowych. W 51 ośrodkach - instytucjach kultury, szkołach, aresztach udostępnili 11 wystaw własnych przygotowanych w latach poprzednich. Natomiast w ramach działalności edukacyjnej przeprowadzili zajęcia lekcyjne dla 221 grup - ok. 5900 uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Edukatorzy - współpracownicy OBEP, poprowadzili lekcje z historii PRL dla 120 grup. Przeprowadzono cykl 8 „Debat oksfordzkich”, w których wzięło udział 14 szkół oraz ok. 580 uczniów. Debaty poprzedzone były dodatkowo warsztatami przygotowującymi uczniów. Ponadto OBEP zorganizowało 3 rajdy historyczne dla młodzieży i przeprowadził 10 turniejów gier planszowych IPN („Kolejka”, „303”, „Awans” i „Pamięć”). „Nie zrezygnowaliśmy z działań popularyzatorskich w formie wykładów otwartych, promocji książek, prelekcji przed projekcją filmów oraz otwarciem wystaw. Odbyliśmy 8 spotkań w ramach cyklu Spory z historią w Muzeum w Gliwicach; 4 spotkania o NSZZ Solidarność w woj. katowickim w Chorzowskim Centrum Kultury w Chorzowie; cykl 6 wykładów otwartych Środa z IPN w Częstochowie i cykl 4 wykładów dla Uniwersytetów Trzeciego Wieku i 3 spotkań Klubów «Gazety Polskiej». Nasi pracownicy wygłosili również 30 prelekcji przed pokazami filmu «Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł…» oraz 3 prelekcje przed pokazami filmów «Marcowe migdały», «Oni szli szarymi szeregami» oraz «Śmierć jak kromka chleba»” - wyliczał A. Sznajder.

Oddziałowe Biuro Lustracyjne IPN

W zakresie postępowań lustracyjnych Oddziałowe Biuro Lustracyjne IPN w 2011 r. zarejestrowało 715 spraw, a zakończono 750 spraw. Prokuratorzy OBL w Katowicach przesłuchali w ciągu roku 64 świadków. Do sądów skierowano 4 wnioski o wszczęcie postępowania lustracyjnego i 5 w sprawach autolustracyjnych. Prokuratorzy OBL mieli 113 dni wokandowych w sądach okręgowych i apelacyjnych.

Działalność OBUiAD

Ogólny stan zasobu ewidencyjnego katowickiego IPN przedstawiła Renata Dziechciarz. Wynosi on 829 m bieżących kartotek oraz 28 m bieżących innych pomocy ewidencyjnych. „W 2011 r. odtworzyliśmy 2982 karty kartoteczne. Do końca 2011 r. w OBUiAD w Katowicach łącznie zeskanowano 434 302 karty. Stan zasobu aktowego wynosi: 11744,34 m bieżące; nabytki ogółem w 2011 r. to 46,96 m bieżących” - wyliczała Dziechciarz. W stosunku do roku 2010 ogólna liczba spraw wpływających wzrosła o 25 procent, zaś zrealizowanych zostało 12 procent spraw. Nie słabnie również zainteresowanie zasobem IPN przez wnioskodawców naukowych i dziennikarzy. Szczególnie należy wspomnieć tu o komisjach uniwersyteckich i kościelnych badających historię swoich macierzystych instytucji w oparciu o dokumenty IPN. W związku z opracowywaną przez Stowarzyszenie Pokolenie „Encyklopedią Solidarności”, OBUiAD udostępnił dokumenty dotyczące działaczy opozycji. W związku z obchodzoną 30. rocznicą wydarzeń na KWK „Wujek”, oddział prowadził szeroko zakrojoną kwerendę dla Stowarzyszenia Pokolenie, które organizowało spektakl multimedialny w rocznicę tych wydarzeń. Co ciekawe w OBUiAD w Katowicach funkcjonują dwie czytelnie: czytelnia jawna dla naukowców, dziennikarzy i innych wnioskodawców oraz pracownia służbowa, w której z dokumentami zapoznają się pracownicy innych pionów IPN.

Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Komisja w minionym roku zarejestrowała 83 sprawy, a zakończyła 79 spraw. Obecnie prowadzi 118 postępowań: 65 dotyczących zbrodni komunistycznych, 53 dotyczących zbrodni nazistowskich. Śledztwa prowadzone przez komisję w wielu wypadkach dotyczą historii regionu. Zeznania świadków i uzyskiwane dokumenty w sposób istotny uzupełniają materiał dotychczas zebrany przez historyków, a postanowienia wydawane w tych sprawach zawierają prawno-karną ocenę zbrodni popełnionych na narodzie polskim. „Należy dodać, że w ramach prowadzonych śledztw komisja skierowała także 10 wniosków o międzynarodową pomoc prawną; 5 z nich wysłano za pośrednictwem Prokuratury Generalnej do Federacji Rosyjskiej, Rumunii, USA oraz Bułgarii, zaś pozostałe 5 wniosków skierowano bezpośrednio do prokuratur w Niemczech i Czechach” - powiedziała Monika Kobylańska, asystent prasowy katowickiego IPN.