Dnia 23 stycznia br. o godz. 10.00 rozpoczęło się wspominanie wydarzeń, które rozegrały się w Puszczy Solskiej i na Ziemi Biłgorajskiej 149 lat temu, gdy wybuchło powstanie styczniowe. Obejmując modlitewną pamięcią powstańców, zebrani w kościele pw. św. Marii Magdaleny w Biłgoraju rozważali tajemnice radosne wg kard. Augusta Hlonda, który mówił: „Polska nie zwycięży bronią, ale modlitwą, pokutą, wielką miłością bliźniego i różańcem. Trzeba ufać i modlić się”. Za tych, którzy przelali krew, dla których Bóg, Honor i Ojczyzna były najwyższymi wyzwaniami, Eucharystię sprawowali dziekan ks. kan. Witold Batycki i franciszkanin, wiceprowincjał prowincji warszawskiej o. Wiesław Pyzio. Po Mszy św. w kościele uczestnicy udali się do auli franciszkańskiej, która mieści się w dawnych zabudowaniach klasztornych franciszkanów. Konferencję „Puszcza Solska i franciszkanie w okresie powstania styczniowego” otworzył wicestarosta biłgorajski Stanisław Schodziński. Słowo wstępne na otwarcie konferencji wygłosił ks. kan. Witold Batycki. Przypomniał słowa kard. Wyszyńskigo, który powiedział, że naród, który się swojej historii wstydzi, który swojej historii nie pamięta, jest narodem degeneratów, taki naród prędzej czy później musi upaść. „Dlatego chylę czoło przed wami wszystkimi, którzy przybyliście, bo wy sprawiacie, że Polska ma szansę przetrwać, ma szansę być wspaniałym i pięknym narodem” - mówił ks. Batycki. Głos zabrał też o. Wiesław Pyzio, wyrażając radość i wzruszenie z obecności w miejscu, gdzie chodził do kościoła i był katechizowany. Przypomniał, że w 2009 r. na ścianie klasztoru została umieszczona tablica z napisem „Tu byliśmy i jesteśmy”. Dodał, że franciszkanie też tutaj będą, bo ci, którzy będąc częścią społeczeństwa, tu pracowali i umarli, tu są pochowani. Następnie mgr Tomasz Brytan, prezes Biłgorajskiego Towarzystwa Regionalnego i członek PTTK, wystąpił z referatem „Noc styczniowa 1863 r. w klasztorze Puszczy Solskiej”. Przypomniał nie tylko ważne wydarzenia i okoliczności wybuchu powstania styczniowego, ale także bohaterów tamtych czasów. Przywołał aptekarza Juliana Jasińskiego, poczmistrza Ludwika Trębickiego, burmistrza miasta Biłgoraj Antoniego Maluczkiewicza, biłgorajskiego proboszcza ks. Bartłomieja Chwałę, organistę w kościele klasztornym w Puszczy Solskiej Józefa Skowierzaka i tych, którzy razem z franciszkanami o. Elizariuszem Wyszomirskim, o Dionizym Tronowskim, o. Danielem Żakiewiczem i innymi powstańcami byli obecni w klasztorze 22 stycznia 1863 r. „Kasata Zakonu Franciszkanów w okresie powstania styczniowego” to temat wystąpienia mgr. Piotra Flora z Biłgorajskiego Towarzystwa Regionalnego. Po przegranym powstaniu rozpoczęły się prześladowania i represje carskie, które spowodowały likwidację klasztoru, zakonników wywieziono na Syberię i do Kalisza. Jednocześnie na proboszcza został powołany ks. Wojciech Kopnicki, a majątek pofranciszkański podzielono między parafię i mieszkańców wsi Puszcza Solska. Następnie Andrzej Czacharowski, wiceprezes PTTK Oddział w Biłgoraju, przedstawił „Pomniki upamiętniające miejsca związane z powstaniem styczniowym w Puszczy Solskiej”. Prezentacja objęła starsze i nowe pomniki znajdujące się na terenie powiatu biłgorajskiego, ale też te ciekawsze spoza powiatu, np. kopijnik w Batorzu.
Konferencję, która nie tylko przypominała historię, ale też uczyła, podsumowali Marian Kurzyna - prezes PTTK oraz Stanisław Schodziński - inicjator Akademii Myśli Chrześcijańskiej. Prezes Marian Kurzyna mówił m.in. o działaniach PTTK upamiętniających powstanie styczniowe w naszej małej ojczyźnie. To np. przeprowadzany od 19 lat Konkurs Wiedzy o Powstaniu Styczniowym, przez który przeszło blisko 2 tys. uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich.
Konferencja została zorganizowana przez Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Biłgoraju, Koło Przyjaciół Radia Maryja przy parafii św. Marii Magdaleny w Biłgoraju, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze i Akademię Myśli Chrześcijańskiej.