Żyjemy w świecie, w którym narody i kultury zmierzają ku coraz bardziej złożonemu współoddziaływaniu. Paradoksalnie jednak jesteśmy świadkami coraz większych napięć etnicznych, kulturalnych i religijnych, które srogo dotykają migrantów i uchodźców, szczególnie podatnych na uprzedzenia i krzywdy towarzyszące tym napięciom. Niezbędne jest zrozumienie zjawiska przymusowej migracji i niesienie pomocy dla wykorzenionych rodzin oraz rozwijanie wzajemnego szacunku między narodami różnych kultur.

Jan Paweł II

(Do uczestników Międzynarodowej Komisji Katolickiej ds. Misji - 12 listopada 2001 r.)

Jan Paweł II do Polaków

"Listopad jest miesiącem modlitwy za zmarłych. Wśród tych zmarłych są także ci, co zasłużyli na godność ołtarzy. Tak więc 14 listopada 1907 r. zmarł w Wadowicach św. Rafał Kalinowski, powstaniec, a potem karmelita i odnowiciel polskiego Karmelu. Polecamy Bogu wszystkich naszych zmarłych i uczestniczymy w świętych obcowaniu, wspominając naszych świętych. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!".

Audiencja generalna 14 listopada 2001 r.

"Anioł Pański" z Papieżem

11 listopada br. w rozważaniach przed modlitwą maryjną Anioł Pański Jan Paweł II zaapelował do wspólnoty międzynarodowej o pomoc dla najbiedniejszej ludności świata, a zwłaszcza dla mieszkańców Afganistanu. Ojciec Święty wezwał kraje bogate do zmiany stylu życia oraz do sprawiedliwego zarządzania finansami. Oto tekst przemówienia papieskiego:
"Dzisiaj przypada w Italii tradycyjny dzień dziękczynienia za płody ziemi i ludzką pracę. Wspólnota chrześcijańska w momencie tego ofiarowania wyraża we Mszy św. dziękczynienie Panu - Bogu Wszechświata, z którego dobroci otrzymujemy chleb i wino, przeznaczone na to, aby stały się Ciałem i Krwią Chrystusa.
Dzisiejsza okazja unaocznia, można powiedzieć, ten wymiar ofiarny, a także przypomina, że pierwszym źródłem podtrzymującym istnienie i udzielającym dóbr jest Opatrzność Boża.
Jako temat dnia dziękczynienia za plony włoscy biskupi podjęli w tym roku słowa z modlitwy Ojcze nasz: ´Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj´. Nauczając Apostołów tej modlitwy, Chrystus zachęcił ich do bezgranicznego powierzenia się dobroci Boga Ojca, tej dobroci, która udziela każdemu stworzeniu, a szczególnie człowiekowi, wszystkiego, co jest potrzebne do życia.
Równocześnie Pan Jezus podkreślił słowa ´dzisiaj´ i ´powszedniego´, wskazując, że ten dar Chleba nie jest po to, aby był zabezpieczony na zawsze, ale że trzeba nieustannie go wzywać i przyjmować w postawie wdzięczności. Dla Chrystusa wielkie znaczenie miało również i to, że prosimy o ´nasz´ chleb, a nie tylko o swój. Oznacza to, że wszystkie dzieci Ojca są współodpowiedzialne za to, by chleb był dla wszystkich, aby każdy miał to, co jest potrzebne do godnego życia, oraz by wszyscy razem mogli być wdzięczni Panu.
Dziękując Bogu za to wszystko, co wydały pola uprawne, nie możemy zapominać, że bracia i siostry w różnych częściach świata są pozbawieni najbardziej podstawowych dóbr, takich jak chleb, woda, dom czy opieka medyczna. W sposób szczególny w tym czasie przedmiotem troski międzynarodowej powinni stać się mieszkańcy Afganistanu - drogie ludy Afganistanu, które powinny otrzymać pomoc niezbędną do życia. To jest naprawdę pilna konieczność światowa. Nie wolno nam zapominać o tych, którzy w wielu częściach świata pozostają pogrążeni w głębokim ubóstwie i cierpią z powodu palących potrzeb. Wobec tych sytuacji nie wystarcza samo ograniczenie się do nadzwyczajnych inicjatyw. Poczucie sprawiedliwości wymaga autentycznej zmiany stylu życia, zwłaszcza w społeczeństwach dobrobytu. Potrzebne jest ponadto bardziej sprawiedliwe zarządzanie finansami w krajach bogatych i w krajach biednych. Obecne głębokie nierówności rodzą i podsycają konflikty oraz zagrażają w nieodwracalny sposób ziemi, powietrzu i wodzie, które Bóg powierzył trosce całej ludzkości.
Prośmy Najświętszą Maryję Pannę, aby pomogła ludzkości zrozumieć, że bogactwa ziemi są darem Pana dla użytkowania przez wszystkich i dla dobra wszystkich".

Kondolencje po katastrofie lotniczej w Nowym Jorku

W związku z katastrofą lotniczą w Nowym Jorku Jan Paweł II wystosował do ordynariusza Brooklynu - bp. Thomasa V. Daily´ego telegram kondolencyjny następującej treści:
"Głęboko zasmucony wiadomością o tak wielu ofiarach śmiertelnych katastrofy lotniczej w dzielnicy Queens, polecam zmarłych wiecznej miłości Boga Wszechmogącego i modlę się, żeby Bóg udzielił wsparcia i pocieszenia pogrążonym w żałobie rodzinom. Zapewniam o swej bliskości w modlitwie z całym narodem w tej godzinie rozpaczy".
Telegram takiej samej treści watykański sekretarz stanu - kard. Angelo Sodano skierował do kard. NicolaMsa de JesuMs Lópeza Rodrigueza, arcybiskupa Santo Domingo i przewodniczącego Konferencji Biskupów Dominikany.

Problemy migracji na świecie

"Zaostrzają się problemy uchodźców i coraz pilniejsza staje się dziś potrzeba niesienia tym ludziom pomocy". Tę opinię wyraził Jan Paweł II podczas audiencji dla uczestników spotkania Międzynarodowej Komisji Katolickiej ds. Migracji. Spotkanie z okazji 50. rocznicy Komisji miało odbyć się w Nowym Jorku, lecz po tragicznych wydarzeniach z 11 września br. zostało odwołane.
"Obecność Wasza tutaj wskazuje, z jakim zdecydowaniem prowadzicie dalej swą tak istotną pracę pomimo wszelkich trudności" - powiedział Ojciec Święty. Podkreślił, że w ciągu 50 lat swej działalności Komisja "nie przestała ukazywać oblicza Syna Człowieczego, który sam nie miał gdzie głowy skłonić. Chociaż zmieniły się modele ludzkiej migracji - zauważył Jan Paweł II - zjawisko to jest nie mniej dramatyczne, a problem uchodźców coraz bardziej się zaostrza". Dlatego należy zadbać o to, aby ludzie, którzy już znaleźli się na marginesie, nie byli jeszcze bardziej karani przez to, że nie uczestniczą w procesie globalizacji gospodarczej.
"Duszą Waszej pracy jest przekonanie o ludzkiej godności, która opiera się na prawdzie o osobie ludzkiej jako obrazie Boga - stwierdził Papież. - To głębokie przekonanie żywią nie tylko chrześcijanie, lecz także wyznawcy innych wielkich religii świata. Dlatego praca tej Komisji jest owocnym punktem współpracy ekumenicznej i międzyreligijnej; jest także cennym osiągnięciem w tym niespokojnym i podzielonym świecie" . Ojciec Święty wezwał uczestników do poszukiwania nowych form pracy w tej dziedzinie, co dzisiaj jest bardzo potrzebne.
Zwracając się do członków włoskiej Fundacji "Migrantes", która w tym samym czasie obchodzi swoje 50-lecie, Papież zaznaczył, że "sprzyjając dialogowi między kulturami na rzecz cywilizacji miłości i pokoju, jest ona wezwana do pobudzania w społeczności obywatelskiej zrozumienia i poszanowania przybywających na półwysep w klimacie pokojowego współistnienia".

Wezwanie do dialogu międzyreligijnego

9 listopada br. Jan Paweł II przyjął w Watykanie uczestników posiedzenia plenarnego Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego.
W przemówieniu Ojciec Święty podkreślił, że przedmiotem obrad były postępy w tym dialogu i to w chwili, gdy cała ludzkość jest nadal w stanie szoku po wydarzeniach 11 września. "Pojawiły się opinie, że jesteśmy świadkami prawdziwego starcia religii. Ale, jak mówiłem już wielokrotnie, byłoby to fałszowaniem samej religii" - stwierdził Papież. Wskazał, że jeśli nakazem całej społeczności międzynarodowej jest kultywowanie dobrych stosunków między ludźmi należącymi do różnych tradycji etnicznych i religijnych, jeszcze pilniejszą potrzebą jest to, ażeby czynili to sami wierni, kierując się otwartością i zaufaniem. "Kiedy wybuchają konflikty, pokój może zapanować tylko dzięki procesowi pojednania, a to wymaga zarówno pokory, jak i wielkoduszności" - mówił Ojciec Święty. Przypomniał, że dialog nie zawsze jest łatwy i wolny od cierpienia, bo - jak zaznaczył - "rodzą się nieporozumienia, na drodze do wspólnej zgody mogą się pojawić przeszkody w postaci uprzedzeń, a przyjazna dłoń może zostać odrzucona, dlatego - dodał - potrzeba zawsze wielkiej cierpliwości" . Jan Paweł II powiedział, że kontakt z wyznawcami innych religii jest często źródłem wielkiej radości i zachęty, bowiem dzięki niemu odkrywamy działania Boga w umysłach i sercach ludzi, a także w ich obrzędach i zwyczajach.

Zmarł kard. Paolo Bertoli

8 listopada br. w jednym z rzymskich szpitali zmarł 93-letni kard. Paolo Bertoli. Mszy św. żałobnej w Bazylice Watykańskiej przewodniczył 9 listopada wieczorem sam Jan Paweł II, który w telegramie do rodziny Księdza Kardynała wspomniał jego pracę dla Stolicy Apostolskiej, będącą świadectwem gorliwości i wierności Ewangelii.
"Przez całe życie kard. Paolo Bertoliemu przyświecał ten wielki ideał: głęboka i gorąca miłość do Boga, wielkoduszna i wierna służba Kościołowi, nacechowana odwagą i solidarnością praca dla dobra braci, szczególnie tych najbardziej cierpiących i potrzebujących" - tak Ojciec Święty wspominał Księdza Kardynała podczas Mszy św. żałobnej.
Jan Paweł II przytoczył słowa purpurata o miłości do Kościoła i podkreślił, że powierzone mu wielorakie zadania wypełniał " w duchu wiary i lojalności, z wrodzoną sobie prostotą".
Kard. Paolo Bertoli urodził się w 1908 r. w okolicach Lukki, biret kardynalski otrzymał z rąk Pawła VI w 1969 r. Podniesiony do godności arcybiskupiej w 1952 r., był m.in. nuncjuszem apostolskim w Kolumbii, Libanie i Francji oraz prefektem Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych i kamerlingiem Kościoła Rzymskiego.

Apel o pomoc dla Algierii

14 listopada br. podczas audiencji generalnej Jan Paweł II zaapelował o pomoc międzynarodową dla ofiar powodzi w Algierii. Ojciec Święty przypomniał, że pociągnęła ona za sobą śmierć i zniszczenia. Ofiarom i ich rodzinom przekazał wyrazy ubolewania i zapewnił o modlitwie.
Ulewne deszcze, które ostatnio nawiedziły Algierię, dotknęły boleśnie tysiące osób, wiele z nich pozbawionych zostało dachu nad głową. W wyniku kataklizmu śmierć poniosło co najmniej 579 osób. Z polecenia prezydenta Abdelaziza Butefliki, 14 listopada rozpoczęła się w tym kraju trzydniowa żałoba. Szacuje się, że żywioł pozbawił dachu nad głową co najmniej 25 tys. ludzi, głównie w stołecznym Algierze.