Gdy w sobotnie popołudnie 1 grudnia 2001 r. znaleźliśmy się w Wilnie, jeszcze nie mogłem uwierzyć, że za kilka godzin odbędzie się tutaj inauguracja Modlitw Katedr Europejskich, kolejnego cyklu VERBA SACRA. Zaledwie minął rok od powstania tekstu programowego i opublikowania go w "Niedzieli", a już nadszedł czas na jego realizację w miejscu, którego nikt z nas nie brał pod uwagę.
Pierwszą informację o możliwości wyjazdu z Verba Sacra do Wilna otrzymałem w październiku od Anny Seniuk. Po tygodniu zgłosił się do mnie główny organizator - Instytut Polski w Wilnie, kierowany przez Małgorzatę Kasner. Przez ponad miesiąc trwały konsultacje i przygotowania do prezentacji, która tym razem po raz pierwszy miała odbyć się w dwóch językach - litewskim i polskim. Do scenariusza weszły najstarsze modlitwy litewskie. I tak oto - Pacierz Staropolski zamienił się w Najstarsze Pacierze Polski i Litwy, złączone przez Bogurodzicę. Na miejsce inauguracji Modlitw Katedr Europejskich wybrany został kościół świętych Janów, jedna z najbardziej niezwykłych świątyń Wilna z charakterystyczną dzwonnicą. Tutaj głosił kazania ks. Piotr Skarga - pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego, tutaj przychodzili i modlili się profesorowie i studenci, a wśród nich Lelewel i Mickiewicz. W okresie komunistycznym kościół zamieniono na muzeum uniwersyteckie. W 1991 r. został zwrócony wiernym. W 1993 r., podczas swojej pielgrzymki na Litwę, Ojciec Święty Jan Paweł II spotkał się tutaj z przedstawicielami świata nauki i kultury. Obecnie kościołem opiekują się księża jezuici.
Po przyjeździe do hotelu i przesunięciu wskazówek zegara o godzinę do przodu niewiele czasu nam pozostało. Za chwilę miała być próba, a zbliżał się wieczór. Do kościoła świętych Janów weszliśmy przez Bramę Uniwersytecką. W środku czekali już na nas pracownicy Instytutu Polskiego - Halina Markowska i Andrzej Kierulis. Zapaliły się pierwsze światła. Ujrzeliśmy niezwykłe wnętrze - prezbiterium z dziesięcioma ołtarzami, słynące na całą Litwę organy, kaplice boczne i tablice pamiątkowe. Poczuliśmy się jakby we wnętrzu uśpionych naszych wspólnych dziejów.
Aktorów ustawiłem po obu stronach chóru, a ich pulpity obok siebie, centralnie. W ten sposób, symbolicznie, oba języki prezentowały się na równych prawach. Zgodnie z formułą VERBA SACRA tekst scenariusza przedzielały fragmenty muzyczne, przygotowane tym razem przez Rasę Gelgotiene.
Nie było fanfar, nie było wielkich osobistości, ale była to wielka inauguracja Modlitw Katedr Europejskich. W ten pierwszy wieczór Adwentu nabrały one zupełnie nowej ewangelicznej wymowy i stały się jakby znakiem oczekiwania na Chrystusa. Uświadomiłem sobie też maryjny wymiar wileńskiej prezentacji, która na szlaku wędrówki programu Bogurodzica albo Pacierz Staropolski objęła jakby klamrą dwa najdroższe nam wszystkim sanktuaria - Jasną Górę, gdzie gościliśmy w październiku ub. r. z okazji Jubileuszu Archidiecezji, i Ostrą Bramę.
Po wystąpieniu Małgorzaty Kasner, która powitała w obu językach wszystkich obecnych, poproszono mnie o kilka słów. Po raz pierwszy stanąłem przed publicznością, wspominając rodowód VERBA SACRA, a zwłaszcza marzenie Mieczysława Kotlarczyka, twórcy Teatru Rapsodycznego: "...a może sięgniemy tu z czasem i do Pisma Świętego? Może zdążymy wypracować artystyczną formę wygłaszania słowa Starego i Nowego Testamentu, Apokalipsy i Listów św. Pawła". Powiedziałem też, że podczas realizacji VERBA SACRA w Polsce ujawnił się ogromny głód słowa. Powstała wtedy niezwykła wspólnota ludzi przeżywających bardzo głęboko spotkanie ze słowem. Teraz ta wspólnota rozszerza się na Litwę, która otwiera nowy cykl projektu - Modlitwy Katedr Europejskich. Zakończyłem życzeniem - "Niech Najstarsze Pacierze Polski i Litwy otworzą przed VERBA SACRA drzwi katedr europejskich" .
Gdy Anna Seniuk wypowiedziała słowa: "W jimię Oćca i Syna i Świetego Ducha" ogarnęła mnie wielka radość i poczucie, że jest to chwila niezwykła, w której znaleźliśmy się blisko Boga wraz z naszą przeszłością i przyszłością. Było to jakby odnowienie zapomnianego przymierza. Bardzo pięknie napisał o tym w swoim komentarzu bp Jonas Algimantas Boruta SJ - sekretarz Konferencji Biskupów Litwy i patron wileńskiej edycji VERBA SACRA: "Kiedy uświadamiamy sobie tę tradycję obecnych od stuleci Pacierzy, teksty tych modlitw stają się dla nas więcej niż słowami, wzruszają nas, trafiają do serca - brzmią niczym najpiękniejsza muzyka. Dlatego też najsłynniejsi muzycy, kompozytorzy tworzyli do tekstów modlitewnych muzykę, która umożliwia nam odczuwanie siły i piękna tych modlitw, bez względu na to, w jakim języku są one wypowiadane".
Z pełnym energii i uniesienia głosem Anny Seniuk harmonijnie wiązała się spokojna interpretacja modlitw litewskich w wykonaniu RamuUnasa AbukevicSusa.
Podziwiałem kunszt młodych wokalistów: Vidy Taurinskaite ( sopran), Nerijusa MasevicSiusa (bas). Na fortepianie akompaniowała Raminta Gocentiene, a na organach Ignas Garla. Całość zakończyła pełna wersja Bogurodzicy, odczytanej przez Annę Seniuk. Szczególnie wymownie zabrzmiało jej zakończenie: "Amen, tako Bog daj, bysmy wszyscy poszli w raj".
Wielu Litwinów było pozytywnie zaskoczonych formułą VERBA SACRA, zwłaszcza jako nowego sposobu interpretacji tekstów religijnych. Niewątpliwie istnieje potrzeba kontynuowania tego typu spotkań, które pozwalają w formie artystycznej przekazać piękno i aktualność tekstów wydawałoby się skazanych na zapomnienie. Dla mnie bardzo krzepiąca była obserwacja młodzieży litewskiej, która z ogromnym zainteresowaniem śledziła aktorskie interpretacje modlitw.
Gdy pełni wrażeń opuszczaliśmy świątynię, którą Opatrzność uczyniła pierwszą katedrą europejską VERBA SACRA, było już bardzo ciemno i odczuwało się lekki mróz. Poszliśmy na spacer w kierunku Ostrej Bramy, aby podziękować za ten wspaniały dar słowa. Nazajutrz na porannej Mszy św. w kościele św. Teresy wchodziliśmy w Adwent z tłumem wiernych.
W drodze na lotnisko zatrzymaliśmy się przy Rossie, gdzie Anna Seniuk złożyła otrzymane poprzedniego dnia kwiaty na grobie, w którym spoczywa matka Marszałka Piłsudskiego i serce jej syna.