Ps 80 [79], 2-3a. 9-10. 18-19 - z Jutrzni czwartku II tygodnia

1. Psalm, który przed chwilą rozbrzmiewał, naznaczony jest tonem lamentacji i błagania całego ludu Izraela. W pierwszej części użyty jest znany symbol biblijny - obraz pasterza. Pan zostaje przywołany jako "Pasterz Izraela", Ten, który "wiedzie jak trzodę ród Józefa" ( Ps 80 [79], 2). Pan prowadzi swoją trzodę, to znaczy swój lud, i ochrania ją przed niebezpieczeństwami, zasiadając nad cherubami Arki Przymierza. Czynił tak podczas wędrówki przez pustynię. Teraz jednak wydaje się być nieobecny, jakby uśpiony i obojętny. Trzodzie, którą powinien prowadzić i żywić (por. Ps 23 [22]), ofiaruje tylko chleb zmieszany ze łzami (por Ps 80 [79], 6). Nieprzyjaciele wyśmiewają się z tego upokorzonego i znieważonego ludu, jednakże Boga jakby to nie obchodziło, nie "wzbudza swej potęgi" (w. 3) ani nie objawia swej mocy w obronie ofiar gwałtu i ucisku. Wezwanie antyfony, które się powtarza (w. 4. 8), próbuje jakby poruszyć Boga w Jego obojętnej postawie, aby sprawić, żeby na nowo był Pasterzem i obrońcą swego ludu.

2. W drugiej części modlitwy, pełnej napięcia i równocześnie zaufania, znajdujemy inny symbol, tak drogi dla Biblii obraz winnicy. Jest to obraz łatwy do zrozumienia, gdyż stanowi część panoramy Ziemi Obiecanej oraz jest znakiem obfitości i radości. Winnica uosabia Izraela, jak naucza prorok Izajasz w jednej ze swych najbardziej wzniosłych pieśni poetyckich (por. Iz 5, 1-7). Zawiera ona podstawowe wymiary: z jednej strony winnica przedstawia dar, łaskę i miłość Boga, ponieważ przez Niego jest zasadzona (por. Iz 5, 2; Ps 80 [79], 9-10), z drugiej zaś - jest wyrazem ludzkiej odpowiedzi, osobistego zaangażowania i owocem sprawiedliwych uczynków, gdyż domaga się pracy rolnika, dzięki której są winogrona na wino.

3. Za pomocą obrazu winnicy Psalm przypomina podstawowe etapy historii żydowskiej, u której korzeni było doświadczenie wyjścia z Egiptu oraz wejścia do Ziemi Obiecanej. Winnica ta osiągnęła największy swój rozmiar, obejmując cały region palestyński i wychodząc poza jego granice podczas panowania Salomona. Rozciągała się bowiem od północnych gór Libanu, wraz z jego cedrami, aż po Morze Śródziemne i prawie aż po wielką rzekę Eufrat (por. w. 11-12). Jednakże świetność tego rozwoju została zniweczona. Psalm przypomina nam, że na winnicę Bożą spadła burza, czyli Izrael doświadczył gorzkiej próby, ciężkiego najazdu, który zniszczył Ziemię Obiecaną. Sam Bóg zburzył mur otaczający winnicę, jakby był agresorem, pozwalając, żeby wpadli do niej grabieżcy, reprezentowani przez leśnego dzika, zwierzę, które było uważane za gwałtowne i nieczyste, zgodnie ze starożytnymi zwyczajami. Do dzika dołączyły inne dzikie bestie, symbol zgrai nieprzyjacielskiej, która wszystko niszczy (por. w. 13-14).

4. Płynie więc do Boga mocne wołanie, aby na nowo stanął w obronie pokrzywdzonych, przerywając swoje milczenie: "Powróć, o Boże Zastępów! Wejrzyj z nieba, zobacz i nawiedź tę winorośl" (w. 15). Bóg będzie na nowo opiekunem latorośli tej winnicy, która była poddana tak gwałtownym zawieruchom, wyrzucając tych wszystkich, którzy chcieli ją wyciąć i spalić ogniem (por. w. 16-17).

W tym momencie Psalm otwiera się na nadzieję mesjańską. W wierszu 18. znajdujemy następującą modlitwę: "Niech ręka Twoja będzie nad mężem Twej prawicy, nad synem człowieczym, któregoś utwierdził dla siebie". Myśl zwraca się może przede wszystkim do króla z rodu Dawida, który z Pańską pomocą doprowadzi do odzyskania wolności. Zawarta jest tu ufność w przyszłego Mesjasza, owego "syna człowieczego", o którym będzie potem mówił prorok Daniel (por. Dn 7, 13-14) i które to imię Jezus przyjmuje jako ulubiony tytuł na określenie swego dzieła i swej mesjańskiej osoby. Ojcowie Kościoła będą zgodni we wskazywaniu na winnicę, którą Psalm wymienia, jako na proroczą zapowiedź Chrystusa, " prawdziwego krzewu winnego" (J 15, 1), oraz Kościoła.

5. Aby oblicze Pana zajaśniało na nowo, Izrael musi powrócić do wierności i do zwracania się w modlitwie do Boga Zbawiciela. Wyraża to Psalmista, gdy stwierdza: "Nie odstąpimy już więcej od Ciebie" ( Ps 80 [79], 19).

Psalm 80 [79] jest zatem pieśnią szczególnie naznaczoną cierpieniem, ale również niezachwianą ufnością. Bóg zawsze jest gotów " powrócić" do swego ludu, ale konieczne jest, aby Jego lud "powrócił" do Niego w wierności. Jeżeli odwrócimy się od grzechu, Pan "odwróci" swój zamiar karania: jest to mocne przekonanie Psalmisty, które odzywa się także w naszych sercach, otwierając je na nadzieję.

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE