Z okazji Roku Biblii Ośrodek Duchowości bł. Chaminade´a przygotował podręczną wystawę ikonografii ukazującej Maryję czytającą Biblię. Wszystkie te przedstawienia są wyrazem głębokiej chrześcijańskiej tradycji. Wielu znakomitych artystów malarzy przedstawia Maryję podczas czytania lub kontemplowania Biblii. Ich obrazy mogą być dla nas wspaniałym wzorem do studiowania i rozważania Słowa Bożego. Maryja jest ikoną prawdziwego wierzącego, który dobrym i szlachetnym sercem przyjmuje ziarno Słowa Bożego. Wybrałem cztery obrazy z mojej wystawy przedstawiające Matkę Bożą z Biblią, aby zaprezentować je Czytelnikom "Niedzieli" .

"Zwiastowanie", Giovanni Battista Pittoni (XVIII w.). Kościół Mariacki w Krakowie

W swojej izbie w Nazarecie Maryja jest skupiona na czytaniu Pisma Świętego. Czyta sercem pełnym zapału. Kartkuje Biblię prawą ręką, a lewa spoczywa na sercu. Równocześnie całe Jej ciało pełne jest napięcia, co widać w układzie lewej nogi. Czyta, słuchając, bo tak brzmi motto wiary w Starym Testamencie: "Słuchaj, Izraelu!" . W starych ikonach Maryja podczas Zwiastowania trzymała wrzeciono lub znajdowała się przy studni, jak opowiadały apokryfy. W zachodnim malarstwie od czasu Karola Wielkiego (VIII-IX wiek) istnieje motyw modlącej się Maryi z otwartym psałterzem. W Polsce śpiewamy: "Panna natenczas psałterz czytała - Gdy pozdrowienie to usłyszała". W Meditationes vitae Christi autorstwa Pseudo-Bonawentury mówi się, że podczas Zwiastowania Maryja miała otwartą książkę przy wersetach proroctwa Izajasza 7, 14: "Oto Panna pocznie...". Zwój lub książka Pisma są atrybutami Bożej Mądrości. W ludowej wierze oznaczają one, że nikt nie był tak głęboko wprowadzony do Prawa Bożego oraz do Mądrości, jak Maryja Dziewica. Czy rzeczywiście Maryja czytała Pismo podczas Zwiastowania - tego nie wiemy, lecz orędzie Archanioła Gabriela według Ewangelii św. Łukasza jest wypełnione cytatami ze Starego Testamentu. Słuszne jest więc kojarzenie sceny Zwiastowania z czytaniem Pisma Świętego. Taka była wiara pierwszych chrześcijan, którzy zrozumieli powołanie Najświętszej Maryi Panny w świetle Starego Prawa i Proroków. Przyjęcie Słowa Bożego przez Maryję ma głęboki związek ze słuchaniem Biblii szlachetnym i dobrym sercem, jak wytłumaczy później Syn Maryi w przypowieści o ziarnie, które siał siewca (Łk 8, 15).

"Matka Boża adorująca śpiące Dzieciątko", zwana Matką Bożą Wyszyńską. Wyszyna, diecezja włocławska

W Polsce jest wiele obrazów, w których, na wzór częstochowskiej Ikony, nie Maryja, ale Dzieciątko trzyma Biblię w ręce. Patrząc po ludzku, każdy z nas ma w pamięci obraz matki z dzieckiem w ramionach, dziecko bawi się jakimś przedmiotem należącym do mamy - okularami, broszką... W ikonografii każdy przedmiot wskazuje na jakiś symbol. Szczególnie w ikonografii sakralnej należy taki przedmiot odczytywać właściwie, po Bożemu. Księga w ręce Dzieciątka oznacza, że jest Ono Nauczycielem wiary i trzyma dla nas Bożą Ewangelię. "Uwaga, Emilio - mówi do mnie przez telefon o. prof. Celestyn Napiórkowski - kiedyś słyszałem, że zwój, który trzyma na ręce Dzieciątko w ikonach zachodnich jest po prostu tekstem z dekretu Soboru Efeskiego!". W każdym bądź razie, skoro z doświadczenia wiemy, że księga, którą bierze do ręki dziecko, jest własnością jego mamy - może to być tylko Biblia. Jednak na obrazie Matki Bożej Wyszyńskiej księga leży na ławce i - o, jak pięknie! - służy za poduszkę dla śpiącego Dzieciątka. Jak to odczytywać? Biblia Maryi - Stary Testament - i Dziecko Maryi tworzą głęboką jedność. W Jezusie wypełniają się obietnice Starego Testamentu. Całość - Słowo pisane i Słowo Wcielone - znajdują się na stole-ołtarzu. Tak rozumiane Słowo jest ofiarą dla Boga Ojca i pokarmem dla nas wszystkich. Maryja adoruje Tajemnicę Wiary i uwielbia Pana. Podczas snu dziecka Matka czuwa. Pod obrazem jest łaciński napis: "EGO DORMO, SED COR MEUM VIGILAT", czyli: "Ja śpię, ale moje serce czuwa". Czuwająca Maryja jest znakiem czuwającego serca samego Pana. Przy czuwaniu Matka Boża zachowuje wszystkie słowa w swym sercu, rozmyśla...
Wszyscy, którzy pragnęliby maryjną wystawę, której cztery obrazy zaprezentowaliśmy, gościć w swoich parafiach czy ośrodkach, proszeni są o kontakt pod adresem:
Ośrodek Duchowości bł. Chaminade´a -
Marianiści, ul. Dobrzyńska 112/114,
42-200 Częstochowa, tel. (0-34) 362-98-82;
e-mail: chaminade@post.pl;
http://www.marianisci.opoka.org.pl

"Matka Boża w ogrodzie mistycznym" (połowa XV w.). Gościeszyn, archidiecezja gnieźnieńska

Na kolanach Maryi, jakoby na tronie, siedzi Dzieciątko, wyprostowane, pełne godności, patrzące na nas. Zajmuje Ono najgodniejsze miejsce, w centrum obrazu. Jest Słowem Bożym Wcielonym, Bożą Mądrością, siedzącą na swojej stolicy. Szeroki, czerwony płaszcz Matki Bożej otacza Dziecię Jezus. Maryja, pokorna służebnica Pana, siedzi na tronie i jakby cofa się z pokorą, skupiona. Opiera rękę na otwartej Biblii, ogarniając dłonią obie strony. Jest cisza. Można powiedzieć, że prawą ręką trzyma Stary Testament, lewą - Nowy Testament w osobie Syna Bożego. Stare i Nowe Przymierze łączą się w Jej niepokalanym sercu, w którym Ona wszystko zachowuje (por. Łk 2, 19. 51).

"Matka Boża z Dzieciątkiem", zwana Matką Bożą Jackową (koniec XV w.). Archikatedra przemyska

Ta figura, znajdująca się w archikatedrze przemyskiej, przedstawia Maryję siedzącą na srebrnym tronie, w jednej ręce trzymającą Biblię, a w drugiej - Dzieciątko Jezus. Maryja została ukazana jako Mistrzyni wiary. Zapatrzona w Dzieciątko, jakby porównywała teksty Starego Testamentu z Tym, którego ma na kolanach. Maryja opiera Pismo na sercu i równocześnie skłania głowę ku Jezusowi. Cała angażuje się w tłumaczenie sobie sensu Pisma i Słowa. Jezus spogląda na Matkę. Ufnie oparł rączkę na Jej ramieniu. Coś mówi. Ta święta rozmowa jest dla nas lekcją. Uczymy się, że rozmyślając nad Pismem Świętym, nie można tracić z oczu Jezusa.