Wśród urokliwych lasów na pograniczu woj. pomorskiego i warmińsko-mazurskiego, w diecezji elbląskiej, leży niewielka wioska Święty Gaj. Nie wszyscy wiedzą, że według najbardziej prawdopodobnej hipotezy, właśnie tutaj zginął męczeńską śmiercią jeden z głównych patronów Polski - św. Wojciech. Średniowieczne kroniki odnotowały: „Z trójki wędrowców tylko Wojciech miał szaty duchownego. Wzięto w pęta wszystkich, Wojciecha zaprowadzono na wzgórze, do jakiegoś uświęconego zapewnie gaju. Wówczas zajadły Sicco, wstrząsając włócznią z całych sił, ugodził Wojciecha, na wskroś przebijając mu serce. On zaś, obejmując przyjaciółkę śmierć, wyciągnął ramiona jak na krzyżu, który tak bardzo miłował”.
Od niedawna kościół w miejscowości Święty Gaj ubogacił mapę sanktuariów Polski. To miejsce szczególnego kultu św. Wojciecha, dekretem z 9 maja 1986 r., Prymas Polski - kard. Józef Glemp ustanowił jako sanktuarium. W dokumencie nadania tytułu napisał m.in.: „(...) na mocy specjalnych uprawnień nadanych mi przez Stolicę Apostolską, niniejszym - mając na uwadze przedłożone racje historyczne - kościołowi w miejscowości Święty Gaj przywracam, a jeżeli go nie miał - nadaję tytuł Świętego Wojciecha Biskupa i Męczennika”.
Do Świętego Gaju zaczęło napływać coraz więcej ludzi. Pielgrzymi z całej Polski, a obecnie także ze świata, przybywają, by za przyczyną św. Wojciecha prosić o zdrowie i Boże błogosławieństwo, o wytrwanie i siły dla swoich rodzin, o pracę oraz o pomyślność dla kraju i świata. Główne uroczystości odpustowe w Świętym Gaju odbywają się zawsze w okolicach 23 kwietnia. W tym dniu z całej diecezji elbląskiej wyruszają piesze pielgrzymki, w których bierze udział ok. 3 tys. wiernych, szczególnie młodzieży. W tym roku uroczystości odbędą się 24 kwietnia. O godz. 10.00 zostanie odprawiona Msza św. w intencji chorych i niepełnosprawnych z ich udziałem. Głównej Mszy św. odpustowej o godz. 16.00 przewodniczył będzie biskup elbląski Jan Styrna.
Miejsce śmierci Patrona Polski zewsząd otaczają lasy, a piękna tej niewielkiej osadzie dodają gniazda bocianie - ptaki te usadowiły się nawet na dachu kościoła.
Sanktuarium w Świętym Gaju dysponuje Domem Pielgrzyma. Więcej informacji można uzyskać u ks. Mirosława Masztalerka - kustosza sanktuarium. Adres: Kwietniewo 45, 14-411 Rychliki, tel. (0-55) 248-94-30 lub 0-502-082-326.