Trzecia część naszych spotkań wprowadzających w lekturę Pisma Świętego dotyczy zagadnienia dokładnego zidentyfikowania początku i końca danego fragmentu biblijnego. Określenie jego granic jest rzeczą niezmiernie ważną, jeśli chcemy go poprawnie zrozumieć i wyjaśnić. Aby zbliżyć się do myśli i zamierzeń autora interesującego nas tekstu, musimy wyróżnić „jednostki” literackie, które on sam skomponował i w których wyraził swoją myśl.
Oczywiście, możemy skorzystać z pomocy, jaką daje nam podział Biblii na rozdziały i wersety. Nie zapominajmy jednak, że rozdziały wprowadzono dopiero w XIII wieku, a wersety wyszczególniono w XVI wieku.
Można powiedzieć, że prawie każdy biblijny tekst składa się z jednostek lub paragrafów. Pewna grupa jednostek, która powtarza jakiś przewodni motyw, może tworzyć sekcję literacką. Więcej sekcji zaś może formować daną część tekstu, a suma różnych części składa się na całość danego pisma. Odwrotnie możemy też powiedzieć, że każde pismo jest zazwyczaj uformowane z pewnych „części”, że każda część utkana jest z pewnych „sekcji”, a każdą sekcję da się podzielić na paragrafy lub podstawowe „jednostki literackie”. Te ostatnie zawierają w sobie myśl lub nauczanie danego autora.
Ewangelie - szczególnie te synoptyczne (gr. rzeczownik synopsis oznacza „patrzenie razem”), tj. według św. Mateusza, św. Marka i św. Łukasza - zawierają wiele jednostek literackich, które niekiedy są ze sobą dosyć luźno połączone. W Listach zaś nić przewodnia, która scala różne jednostki literackie, jest bardziej widoczna. Dzieje się tak, ponieważ dowodzenie i argumentacja w tej samej sekcji są kontynuowane prawie zawsze bez specjalnych przerw od jednego paragrafu do drugiego. A zatem są one kolejnymi krokami w prezentowaniu jakiejś idei bądź myśli (por. np. List do Galatów).
Czymże jest więc „jednostka literacka”? Otóż jest ona małym fragmentem tekstu, który zawiera sam w sobie skończone i określone znaczenie. Zawiera on zwykle jakąś ideę. Może też (szczególnie w Ewangeliach) posiadać jakby swoją egzystencję, niezależną od innych, otaczających go jednostek literackich.
Nie jest trudno rozpoznać poszczególne paragrafy, kiedy korespondują one z jakimś opowiadaniem, np. z przypowieścią, opisem cudu, dyskusją czy też rozmową pomiędzy Jezusem a jakimś uczniem czy inną osobą. Jako przykład mogą posłużyć nam fragmenty Ewangelii według św. Łukasza: 10, 38-42 - Jezus w domu Marty i Marii; 16,19-31 - przypowieść o bogaczu i Łazarzu; 17,11-19 - uzdrowienie dziesięciu trędowatych; 18,15-17 - Jezus i dzieci.
Nie jest też trudną sprawą rozpoznanie jednostki literackiej w pewnych rozdziałach Ewangelii i Listów, w których dostrzegamy zmianę tematyki lub argumentacji. Zasadniczo każda zmiana tematu zakłada przejście do innej jednostki. Niekiedy tego typu zmianę można łatwo zauważyć dzięki pewnym formułom słownym, np.: „Jezus znów powiedział...”, „A następnie, kiedy byli w domu...”, lub odniesieniom czasowym, np.: „A gdy nastał wieczór...”, „Dzień później...”.
Dlatego też wzmianki o konkretnych miejscach, czasie, postaciach czy też specyficznych okolicznościach bardzo nam pomagają w określeniu granic danego fragmentu Pisma Świętego.
Nad tekstem biblijnym nie można pracować i zgłębiać jego przesłania według swojego widzimisię. Trzeba zawsze podjąć trud odnalezienia jego struktury, którą zamierzyli piszący święte teksty. Elementem podstawowym tej struktury jest jednostka literacka. Dlatego też każde słowo i każdy werset muszą być interpretowane w ramach konkretnej jednostki literackiej, do której przynależą. Każdy zaś fragment o pewnej długości powinien zostać podzielony na istniejące w nim podstawowe jednostki, zawierające konkretną myśl danego autora. A zatem jednostka literacka (lub paragraf) jest punktem wyjścia dla poprawnej egzegezy jakiegokolwiek tekstu biblijnego.
Na zakończenie - kolejny cytat z Mądrości Syracha, który warto zapamiętać: „Jeśli dmuchać będziesz na iskrę - zapłonie, jeśli zaś spluniesz na nią - zgaśnie, a jedno i drugie pochodzi z ust twoich” (Syr 28,12).