Kiedy 7 i 8 czerwca Senat, a następnego dnia Sejm przyjął ustawy o likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych oraz o utworzeniu Centralnego Biura Antykorupcyjnego, wyraziłem przekonanie, że wreszcie PiS zaczyna na poważnie zmieniać Polskę. Przypomnę, że 1 października zaczną działać cywilne Służby Kontrwywiadu oraz Wywiadu Wojskowego, które tylko podczas wojny lub w razie mobilizacji wejdą w skład Sił Zbrojnych. Chciałbym podkreślić słowo: służby cywilne. Przypomnę, że Sejm odrzucił wnioski posłów SLD, które przewidywały pozostawanie nowych służb w strukturze Sił Zbrojnych, a zarazem kierowanie nimi przez zawodowych wojskowych. Sejm odrzucił również wniosek o powołanie komisji odwoławczej dla żołnierzy WSI, którzy nie zostaną pozytywnie zakwalifikowani do nowych służb. To ważne założenie: nie tworzymy służb zupełnie nowych, ale równocześnie staramy się wyeliminować tych funkcjonariuszy, którzy współpracowali ze Służbą Bezpieczeństwa PRL.
Ustawa wzbudziła liczne pytania i wątpliwości, jedne dotyczyły kompetencji przypisywanych ministrowi-koordynatorowi służb specjalnych i jego podległości ministrowi obrony narodowej, inne - pełnomocników ds. organizacji nowych służb czy samej komisji ds. likwidacji WSI. Nie wchodząc w szczegóły, zgadzam się z opinią, że nie można było wprowadzić w WSI opcji zerowej - zwolnić wszystkich, bardzo ważne natomiast jest założenie, by komisja weryfikacyjna, decydująca, kogo przyjąć, a więc tak naprawdę kształtująca nowe służby, potrafiła odciąć się od budowania służb opartych na aparacie. Ważne jest założenie, aby pracownikami nowych służb nie zostały osoby, które pracowały, służyły albo były tajnymi współpracownikami służb specjalnych PRL lub dyspozycyjnymi sędziami z czasów PRL. Takie oświadczenie będą zobowiązani złożyć komisji weryfikacyjnej wszyscy pracownicy nowych służb.
Co zmieni się w naszym kraju po likwidacji WSI? To pytanie zadaje sobie każdy zatroskany o sprawy gospodarcze, o politykę informacyjną w mediach, o tzw. walkę na teczki. Przypomnę, że naszym problemem był do tej pory pewien ochronny parasol rozpięty nad działalnością WSI przez partie rządzące oraz Pałac Prezydencki. Dlatego z likwidacją WSI wraca nadzieja, że służby wywiadu i kontrwywiadu wojskowego zaczną spełniać swoją właściwą rolę, tzn. będą chronić wojsko oraz polski system bezpieczeństwa, a nie zajmować się zdobywaniem pieniędzy rzekomo na swoją działalność. Nie jest żadną tajemnicą - piszą o tym media - że dotychczas służbami kierowali ludzie, którzy byli szkoleni przez Rosję, niektórzy mieli udział w aferach FOZZ, paliwowej, zakładali firmy eksportujące części uzbrojenia do krajów objętych embargiem ONZ czy sprzedające mafii… Co interesujące, po różnych wpadkach funkcjonariusze WSI pozostają bezkarni, a jedynie zamieszani np. w handel bronią cywile zostali aresztowani.
Wspomniałem o mafii paliwowej. Straty spowodowane jej funkcjonowaniem oblicza się na 10 mld zł rocznie. Sprawozdanie sejmowej komisji orlenowskiej wyraźnie wskazało na udział w mafii paliwowej dawnych i obecnych funkcjonariuszy WSI. A sprawa pierwszych firm polonijnych albo prywatyzacji banków polskich? W latach 90. decydowali o tym wyłącznie ludzie związani z tymi służbami. Zapewne w trakcie likwidacji WSI rząd natrafi na wiele raf, ale to zadanie trzeba wykonać. Nadszedł wreszcie czas rozprawienia się z ostatnią ostoją PRL-owskiego układu.
Druga ustawa, o utworzeniu Centralnego Biura Antykorupcyjnego, powołuje urząd do zwalczania przestępstw finansowych i gospodarczych w instytucjach państwowych oraz samorządzie terytorialnym, z nadzieją, że skończy się korupcja, ustaną afery i kradzieże, urzędnicy i funkcjonariusze będą po prostu uczciwsi. Jest bowiem smutną prawdą - co ujawnił raport Transparency International za 2005 rok - na 159 państw ocenianych pod kątem uczciwości urzędników Polska znalazła się dopiero na miejscu 70. (sąsiadujemy z Burkina Faso, Lesoto czy Syrią). To nie wymaga komentarzy, rodzi natomiast poczucie wstydu. Wniosek jest oczywisty: mimo że zwalczaniem tego rodzaju przestępczości zajmuje się u nas policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczna, a także w jakimś stopniu służby skarbowe oraz służby celne, ich działania, jak do tej pory, nie są wystarczające. Stąd pomysł powołania wyspecjalizowanego organu administracji rządowej, który w sposób kompleksowy zająłby się wyłącznie zwalczaniem korupcji w drodze represji karnej.
Dodam, że podobne urzędy utworzono w innych krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji czy Holandii. Także Unia Europejska powołała w 1999 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Oszustw (OLAF), jako wspólnotową instytucję wyspecjalizowaną w przeciwdziałaniu oszustwom, korupcji i innej bezprawnej działalności na szkodę interesów finansowych UE. Każdy z tych urzędów korzysta z szerokich uprawnień, które obejmują prawo prowadzenia postępowań karnych (dochodzeń) i administracyjnych, kontroli przestrzegania przez urzędników przepisów prawa itp. Zadaniem CBA - oprócz zwalczania korupcji - będzie prześwietlenie majątków polityków i finansowania partii politycznych. Zapewne CBA uruchomi specjalną infolinię antykorupcyjną - telefon, na który obywatele będą mogli przekazywać sygnały o znanych im przypadkach przekupstwa.
Skoro ponad 90 proc. badanych Polaków uważa, że korupcja w kraju jest zjawiskiem wszechobecnym, a CBA ma być pierwszą od przełomu ustrojowego służbą specjalną budowaną od podstaw, należy mieć nadzieję, że wreszcie państwo staje po stronie uczciwych ludzi, a nie złodziei. Obyśmy się nie zawiedli.