Czasem marzenia się spełniają!
Pisałem nie raz i nie dwa o braku zainteresowania polskich filmowców historią Polski - tak tą najnowszą, jak i dawną. Nie miałem na myśli martyrologii (jak np. tragedia katyńska), lecz takie wydarzenia i takich bohaterów, które/którzy są przykładem sukcesu, zwycięstwa, choćby okupionego ciężkimi ofiarami. I o których polski film milczy.
Dobra wiadomość przyszła zza Oceanu: działający od lat w USA polski reżyser i operator Andrzej Bartkowiak postanowił w formie sfabularyzowanej pokazać pewnego amerykańskiego lotnika, dziś w Polsce zupełnie nieznanego, który w 1920 r. wstąpił ochotniczo w szeregi Wojska Polskiego i współorganizował ugrupowanie nazwane Eskadrą Kościuszkowską. Nazywał się Merian C. Cooper.
Dowodził tą Eskadrą mjr Cedric E. Fauntleroy, także Amerykanin. W Eskadrze służyli inni ochotnicy z USA. Na Cmentarzu Orląt we Lwowie mają swój pomnik; ci „donkiszotowie” z Ameryki przyczynili się do naszego zwycięstwa w 1920 r.! Byli najpiękniejszym wyrazem idei walki „za wolność naszą i waszą”.
Gdy Marszałek Piłsudski zapytał Coopera, dlaczego chce ryzykować swym życiem w walce o Polskę, amerykański lotnik opowiedział, co zdarzyło się 11 października 1779 r., podczas bitwy pod Savannah: jego dziadek trzymał na rękach umierającego Kazimierza Pułaskiego; legenda ofiarnego oficera z Polski i innych polskich wojaków walczących o wolność Stanów przetrwała w rodzinie Cooperów jak cenne wotum. Młody Merian, widząc, że odrodzona po latach niewoli Polska zmaga się ze swym odwiecznym wrogiem, postanowił spłacić dług, zaciągnięty - jego zdaniem - przez Amerykę u Pułaskiego, na polach pod Savannah...
A więc będziemy mieli wreszcie film o 1920 r.! W osiemdziesiąt sześć lat po zrealizowaniu przez Ryszarda Bolesławskiego filmu pt. „Cud nad Wisłą”. W siedemdziesiąt sześć lat po filmie Leonarda Buczkowskiego „Gwiaździsta eskadra”, według scenariusza Janusza Meissnera, który to film po raz pierwszy w dziejach polskiej kinematografii opowiedział o udziale lotników amerykańskich w walce przeciw bolszewikom.
Nieco zaniepokoiłem się wiadomością, że scenariusz tego filmu pisze jakiś „specjalista z Ameryki” (powtarzam za dziennikiem „Rzeczpospolita”), któremu wprawdzie mają sekundować Polacy: Paweł Szałamacha i Iwo Bender, autorzy wstępnego szkicu scenariusza. Oby z tego nie wyszła „opera mydlana” made in Hollywood. Obawiam się też, czy „specjalista” potrafi przedstawić kontekst polityczny wydarzeń 1920 r. tak, aby film nie okazał się kolejnym atakiem na Polskę... Ale bądźmy dobrej myśli. A wsparcie finansowe projektu przez Polski Instytut Sztuki Filmowej dowodzi, że coś się jednak zmienia w polskiej polityce kulturalnej!