Obchody Jubileuszu 75-lecia Kościoła częstochowskiego rozpoczęły się 26 października w gmachu Wyższego Seminarium Duchownego Mszą św. w kościele seminaryjnym, którą celebrował metropolita częstochowski abp Stanisław Nowak. Potem była część naukowa, w której prelegenci przedstawiali Kościół częstochowski z perspektywy 75 lat. Uroczystości w Seminarium zakończyły się akademią przygotowaną przez alumnów.

Goście i gospodarze

Gospodarzem uroczystości było Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej. Wśród gości byli przedstawiciele władz kościelnych i państwowych. Przybyli także przedstawiciele uczelni, szkół i zgromadzeń zakonnych. Wszystkich ich powitał na początku Mszy św. pasterz archidiecezji abp Stanisław Nowak, a imiennie dokonał tego rektor Seminarium ks. dr Włodzimierz Kowalik.

Kościół jest tajemnicą

W homilii podczas Mszy św. Ksiądz Arcybiskup podkreślił, że Kościół powszechny należy widzieć przez tajemnicę Trójcy Świętej, Słowa Wcielonego i Eucharystii. To samo odnosi się do Kościoła partykularnego. " Dzisiaj - mówił Ksiądz Arcybiskup - klękamy przed Kościołem częstochowskim. Trzeba wierzyć, że jest to żywa część Kościoła powszechnego. Temu Kościołowi trzeba ufać, ten Kościół trzeba kochać. Nie można mieć Boga za Ojca, nie mając Kościoła za Matkę. Ta Matka nas karmi, wychowuje, prowadzi. Wyrazem zaś miłości do Kościoła partykularnego jest modlitwa, praca, zaangażowanie".

Zanim powstała diecezja

Ks. prof. dr hab. Jan Związek wygłosił wykład na temat: Początki Kościoła Częstochowskiego. Zwrócił uwagę na fakt systematycznego dojrzewania miasta Częstochowy i okolic do bycia diecezją. Wiele jest elementów, które złożyły się na rozwój biskupiego miasta. Jednakże wielkość Częstochowy określała przede wszystkim Jasna Góra. Tu przybywały pielgrzymki w okresie niewoli narodowej, tu przed utworzeniem diecezji miały miejsce ważne wydarzenia religijne. Z chwilą odzyskania niepodległości przy organizowaniu kościelnych struktur zawsze była uwzględniana Częstochowa jako miasto biskupie. I tak się stało. Bullą Vixdum Poloniae Unitas z 28 października 1925 r. papież Pius XI powołał do istnienia diecezję częstochowską.

Trudne czasy II wojny światowej

Ks. dr Czesław Tomczyk mówił o męczeństwie Kościoła częstochowskiego. Prelegent skupił się na męczeństwie duchownych podczas II wojny światowej. W całej diecezji częstochowskiej zamordowano na placówkach duszpasterskich 12 księży, 1 zginął podczas kampanii wrześniowej, do Dachau wywieziono 68 księży (spośród nich zamordowano 39, przeżyło 29), w Oświęcimiu zamordowano 7 kapłanów, w Nordhausen - 2, w Gross-Rosen - 1.

Między heroizmem a zdradą

Ks. inf. Marian Mikołajczyk mówił o Księżach częstochowskich w rzeczywistości państwa komunistycznego. W ciężkich czasach totalitaryzmu sytuacja Kościoła w Polsce, w tym także diecezji częstochowskiej, była bardzo trudna. Zaplanowana akcja eliminowania Kościoła z życia społecznego pociągała za sobą różne skutki. Stosunek władz komunistycznych do Kościoła odbijał się w różnych postawach samych kapłanów. A były to postawy często bardzo skrajne, od wielkiego bohaterstwa, czy wręcz heroizmu do oznak zdrady. Na przykładzie proboszcza z Zendka Prelegent mówił o tym, jak różnorakie i bardzo dotkliwe były represje wymierzone w Kościół. Na końcu wystąpienia wykładowca zadał pytanie: czy księża częstochowscy zdali egzamin w tamtych czasach? Odpowiedź jest twierdząca, choć nie brakowało zdrajców. Tym, którzy pozostali wierni Kościołowi i biskupowi, należy oddać cześć i honor.

Kościół częstochowski idzie drogą myśli chrześcijańskiej

Metropolita częstochowski abp Stanisław Nowak mówił o Teologii Kościoła Częstochowskiego. Wskazał na charakterystyczne rysy Kościoła częstochowskiego, które są jednocześnie zadaniami. Pierwszym z nich to maryjność. Oznacza ona bliskość Chrystusa, a więc bliskość Eucharystii. W praktyce znajduje to wyraz m.in. w nieustannej adoracji Najświętszego Sakramentu w poszczególnych parafiach diecezji. Kolejny wymiar to patriotyzm. Kościół częstochowski jest Kościołem duchowej stolicy Polski, musi więc iść drogą patriotyzmu i obrony Ojczyzny. Gdzie Matka Boża, tam też apostolskość. To zadanie wypełniają m.in. media katolickie, Niedziela, Radio Fiat. Istotną rolę odgrywa także wymiar kontemplacyjny. Częstochowa jest miejscem wielu zakonów, zgromadzeń, stowarzyszeń, a więc wielkiej modlitwy. Realizuje się także w wymiarze martyrologium. W obecnych czasach wyraża się ono przede wszystkim w wierze, choć męczeństwo będzie zawsze miało swoją cenę. Częstochowa jest otwarta na wszystko, co służy Bogu i wiernym, a więc także pielgrzymom. Tu jest także miejsce na ekumenizm. Kościół częstochowski jest i ma pozostać Kościołem ubogich. W perspektywie rozwoju tych stron jest także miejsce dla myśli ekologicznej. Od samego początku wielką wagę przywiązywał Kościół częstochowski do rozwoju nauki. Założenie Seminarium, powołanie Instytutu Teologicznego, działalność katolickich szkół średnich, kształcenie duchowieństwa w różnych dziedzinach oraz starania o powołanie Uniwersytetu w Częstochowie z Wydziałem Teologicznym wskazują na doniosłość wymiaru naukowego. Wreszcie w myśli teologicznej Kościoła częstochowskiego jest także miejsce na funkcję profetyczną.

We wszystkich wystąpieniach można było odnaleźć wiele wspólnych wątków, jak np. ten, że Kościół częstochowski wpisał się na trwałe w życie Kościoła w Polsce i w życie Kościoła powszechnego.