Po ołtarzu i tabernakulum chrzcielnica, wypełniona wodą poświęconą podczas uroczystej liturgii paschalnej Wielkiej Soboty, jest najważniejszym miejscem w świątyni. To brama do nieba.
Początkowo w świątyniach umieszczano chrzcielnice w formie sadzawek z wodą. Później były to specjalne naczynia, w których zanurzano przyjmujących chrzest, zwane baptysteriami. Takie baptysteria zachowały się w Poznaniu i Wiślnicy (druga połowa X wieku). Złożone są z płytkiej misy chrzcielnej i osłaniającego ją dachu, opartego na drewnianych słupach. Już w XI wieku w naszych pierwszych świątyniach funkcję basenu przejęła chrzcielnica.
Pierwsze romańskie chrzcielnice były wykonywane z kamienia, rzadziej z brązu, bez żadnych ozdób. Jedną z najstarszych chrzcielnic kamiennych jest romańska chrzcielnica w Starym Mieście k. Konina.
W okresie gotyku chrzcielnice kamienne swym kształtem przypominały kielich. Z tej grupy wyróżniają się zabytki z terenu diecezji tarnowskiej, m.in. z Czchowa (1506), Trzciany (1499), Krościenka (1493), Siemiechowa (I poł. XV wieku), Limanowej (1527).
W XV wieku upowszechniły się chrzcielnice z brązu w formie wiernie przypominającej kielich mszalny, a najciekawsze pochodzą z warsztatu krakowskiego (np. w kościele pw. św. Szczepana w Krakowie czy katedrze w Lublinie).
W okresie renesansu chrzcielnice wykonywano z kamienia, brązu, drewna, zmieniała się jedynie ich ornamentyka i zdobnictwo, co ukazują m.in. chrzcielnice z Kazimierza Dolnego, Poręby Radlnej, z Nowego Sącza czy Olkusza.
Okazałe są chrzcielnice z okresu baroku. Wyróżniają się piękną ornamentyką, często są wkomponowane w całość wnętrza świątyni. Na ich pokrywach widzimy zazwyczaj scenę chrztu Chrystusa, św. Jana Chrzciciela, Baranka itp.
Współczesna architektura i wystrój świątyń nacechowane są prostotą formy, co nie znaczy, że zapomina się o wartościach artystycznych, które mają być wyrażone w projekcie.
Obecnie chrzcielnice, charakteryzujące się prostotą formy, ustawia się blisko ołtarza, by każdy wierzący widział to źródło wody żywej, dzięki której został przyjęty do Kościoła Chrystusowego.