Pisał niegdyś Henryk Sienkiewicz, zachęcając rodaków do przyjaźni z książkami: „Gdy się ktoś zaczyta, zawsze albo się czegoś nauczy, albo zapomni o tym, co mu dolega, albo zaśnie - w każdym razie wygrywa. Dalej więc do książek!”.
Trudno przypuszczać, by ktokolwiek zasnął, pochyliwszy się nad najnowszym dziełem prof. Lecha Ludorowskiego pt. „Henryka Sienkiewicza podróż do Hiszpanii i «Walka byków»”. Świetnie skomponowana publikacja, z polotem napisany, obfitujący w ciekawostki wykład o „zapirenejskiej peregrynacji” znakomitego pisarza, trzymający w napięciu reportaż z niedzielnej korridy w Madrycie mistrza naszej prozy - czynią lekturę pasjonującą. Zaciekawieni, pełni emocji czytamy więc tę książkę od deski do deski, by stwierdzić ze zdziwieniem i uznaniem: takiego Sienkiewicza nie znaliśmy.
Niewątpliwą zasługą profesora jest, że przypomniał on prawie nieznany dziś, a doskonały reportaż pt. „Walka byków”: „Reportaż Sienkiewicza zajmuje bowiem w literackiej antologii o korridzie wysokie i trwałe miejsce” (s. 22). Utwór ten otrzymał w edycji lubelskiej Oficyny „Polihymnia” gustowną szatę graficzną i w połączeniu z czarno-białymi rysunkami (m.in. Gustawa Dorégo), a zwłaszcza kolorowymi reprodukcjami obrazów wielkich malarzy (Goi, Maneta, Picassa i in.), prezentuje się bardzo efektownie. Jego piękno, nowoczesność (nowatorski styl relacji) i mądrość uświadomimy sobie jednak w pełni po przeczytaniu zajmującego wprowadzenia, które jest efektem gruntownych studiów, jakie prof. Ludorowski poświęcił takim zagadnieniom, jak:
- czterdziestodniowa (nie całkiem bezpieczna, odbyta „z przygodami”) wyprawa Sienkiewicza na Półwysep Iberyjski;
- artystyczne walory utrwalonego przez podróżnika „wspomnienia z Hiszpanii” (podtytuł „Walki byków”);
- oddziaływania doświadczeń i przeżyć wyniesionych z cyrków Barcelony oraz Madrytu (gdzie rozgrywały się krwawe widowiska z udziałem zwierząt i ludzi) na dalszą twórczość artysty pióra, widoczne m.in. „w przesławnej scenie nadludzkich zmagań Ursusa z turem o ocalenie Ligii na arenie rzymskiego amfiteatru” (s. 68).
Naukowiec słusznie docenił „osobistą refleksję pisarza o tym wyjątkowym widowisku, które pociąga «pięknem swojej oprawy» i zarazem wywołuje zbiorową fascynację «rzeczą tak straszną, bezwzględną i niepowrotną jak śmierć»”, a także podkreślił „uogólniającą opinię o narodowym charakterze Hiszpanów, o niedającej się zrozumieć, i mimo wszystko, głęboko niepojętej «dziwnej namiętności» tego ludu, który «bawi się, igrając ze śmiercią»” (s. 70, 72). Pamiętajmy bowiem, że Sienkiewicz postrzegał świat zawsze przez pryzmat swego człowieczeństwa, uformowanego przez polską rodzinę, polską szkołę, i patrzył na ludzkie czyny zgodnie z chrześcijańską aksjologią, co badacz trafnie ujął we Wstępie: „Interesujące refleksje i uwagi o antropologicznych zagadkach korridy stanowią cenną wartość tego znakomitego utworu Sienkiewicza. Jest też mistrzowski reportaż o «walce byków» szczególnym świadectwem europejskiej polskości Sienkiewicza, wnikliwego spojrzenia na fenomen hiszpańskiej tradycji z perspektywy własnej kultury” (s. 22).
Polecana Czytelnikom „Niedzieli” pozycja literacka ma kształt dwujęzyczny - i to druga zasługa prof. Ludorowskiego. Marzenia o tłumaczeniu „Walki byków” (przekładu dokonał Salwador Angel) na język Cervantesa i Calderona nareszcie zostały spełnione po wieloletnich staraniach i przygotowaniach. Tłumaczona na rosyjski, angielski, francuski, czeski, portugalski, niemiecki, „La corrida de toros” nie miała bowiem wcześniej pełnej edycji hiszpańskiej (skrócony przekład, wydany pod redakcją Profesora w 2007 r., liczył zaledwie kilkadziesiąt egzemplarzy). Ciekawa inicjatywa sprawia, że grono potencjalnych odbiorców książki staje się większe, a Sienkiewicz - co istotne - dzięki swej twórczości nadal może z powodzeniem reprezentować Polskę w kontaktach kulturalnych między narodami. Słusznie autor cennego przedsięwzięcia kierował się przekonaniem, że „ten świetny utwór polskiego Noblisty warto udostępnić czytelnikom zwłaszcza w Hiszpanii i krajach, gdzie nie był dotąd znany, i przypomnieć też - po latach nieobecności - Narodom Europy” (s. 22).
Czas, w jakim książka się ukazuje, jest wyjątkowy z uwagi na starania prof. Ludorowskiego o lokalizację i budowę pomnika matki twórcy „Quo vadis” na cmentarzu w Okrzei (projekt monumentu prezentowaliśmy w ubiegłym roku w numerze 48. „Niedzieli”). Wysiłkom organizacyjnym towarzyszy gromadzenie środków, bez których trudnego, szlachetnego, narodowego czynu nie będzie można spełnić. Środki te pochodzą z dobrowolnych wpłat osób prywatnych oraz ze sprzedaży wydawnictw Towarzystwa im. Henryka Sienkiewicza, np. pocztówek ukazujących pomniki noblisty (ostatnia ilustruje pomnik kielecki, odsłonięty 25 czerwca 2010 r.), bibliofilskiej serii „Przemówień” autora „Trylogii”, albumowych edycji jego utworów, książek popularyzujących aktualną wiedzę o życiu i twórczości pisarza. Zechciejmy wesprzeć działania prezesa Towarzystwa - prof. Lecha Ludorowskiego dla polskiej kultury oraz nauki, zasłużonego inicjatora wielu doniosłych dzieł, m.in. wielkich zespołowych prac, powstałych z myślą o naszym wielkim rodaku na Stolicy Apostolskiej: „Quo vadis. Powieść z czasów Nerona” - edycja bibliofilska dla upamiętnienia 100-lecia „Quo vadis”, dedykowana Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II (Kraków-Lublin 1996) oraz „Motywy religijne w twórczości Henryka Sienkiewicza” - Jego Świątobliwości Janowi Pawłowi II w hołdzie (Kielce 1998).
Kupując najnowszą publikację Sienkiewiczowską, pomożemy urzeczywistnić patriotyczną ideę godnego upamiętnienia miejsca wiecznego spoczynku matki noblisty.

Zamówienia na książkę należy kierować pod adresem:
Towarzystwo im. Henryka Sienkiewicza
Zarząd Główny w Lublinie
ul. Żelazowej Woli 17/12
20-853 Lublin
tel. (81) 741-54-32