Z dużym zainteresowaniem czekaliśmy na tę publikację. Jej autor - bp Mariusz Leszczyński nie zawiódł naszych oczekiwań. Napisał obszerne dzieło pt. „Archidiecezja lwowska obrządku łacińskiego w granicach Polski 1944-1992” (Lublin 2011, s. 455), starannie wydane przez Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
W wyniku postanowień konferencji w Jałcie rozległa archidiecezja lwowska znalazła się po II wojnie światowej, prawie w całości, w granicach Związku Radzieckiego. Tylko 5,5 proc. jej powierzchni pozostało w granicach państwa polskiego. W 1951 r. uszczuplono ją o dalsze 480 km². I na tym terytorium, o powierzchni 1810 km², funkcjonowała „archidiecezja lwowska z siedzibą w Lubaczowie”. Wygnany ze Lwowa metropolita abp Eugeniusz Baziak zamieszkał w Lubaczowie i tą najmniejszą archidiecezją w strukturach administracyjnych Kościoła w Polsce zarządzał do śmierci w 1962 r. Władze komunistyczne próbowały ją zlikwidować, co im się nie udało, dzięki dyplomacji Stolicy Apostolskiej, prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego i abp. Baziaka. By nie drażnić władz sowieckich i polskich słowem „Lwów”, zaczęto używać nazwy „archidiecezja w Lubaczowie”.
Autor ukazał w swojej pracy związki ziemi bełskiej i ziemi lubaczowskiej, zaprezentował sylwetki rządców archidiecezji i główne instytucje. Opisał sieć parafialną i dekanalną archidiecezji, jej sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe oraz stan budownictwa kościelnego. Przedstawił duchowieństwo, zgromadzenia i instytuty zakonne męskie i żeńskie oraz wiernych świeckich. Pokazane zostały sylwetki świętych i błogosławionych związanych z archidiecezją, jak: św. Józef Bilczewski, św. Zygmunt Gorazdowski, św. Brat Albert Chmielowski i bł. Bernardyna Maria Jabłońska. Omówione zostały formy duszpasterstwa, wielkie akcje i wydarzenia duszpasterskie, m.in.: Milenium Chrztu Polski, 600-lecie Metropolii Lwowskiej, Nawiedzenie Matki Bożej Częstochowskiej w symbolach maryjnych, Kongres Eucharystyczny i wizyta papieża Jana Pawła II w Lubaczowie. Autor poświęcił swoją uwagę także takim kwestiom, jak: aktywność społeczno-kulturalna, działalność charytatywna oraz stowarzyszenia i organizacje kościelne.
Czytając dzieło bp. Leszczyńskiego, widzimy, jaki ogrom pracy w trudnych warunkach politycznych i przy skromnych środkach podejmowano w kresowej „archidiecezji w Lubaczowie”. Realizowano tam wszystkie przedsięwzięcia, programy duszpasterskie i akcje zaplanowane przez Episkopat Polski oraz pielęgnowano chlubne tradycje Kościoła lwowskiego.
Rozprawa naukowa bp. Leszczyńskiego zawiera 170 unikalnych fotografii, 7 map i 46 tabel, obszerną bibliografię, indeks osób, i nazw geograficznych i administracyjnych oraz streszczenia w językach obcych, co dodatkowo podnosi jej wartość. Godzi się zauważyć, że praca bp. Leszczyńskiego ukazała się w 600-lecie przeniesienia stolicy archidiecezji lwowskiej z Halicza do Lwowa oraz w 50. rocznicę śmierci abp. Eugeniusza Baziaka, który był pierwszym rządcą „archidiecezji w Lubaczowie” oraz konsekratorem bp. Karola Wojtyły - bł. Jana Pawła II.