Powstanie zalążków niepodległego państwa polskiego zapoczątkowane zostało w zaborze austriackim. Stało się tak głównie dlatego, że Galicja miała status autonomicznego kraju w monarchii habsburskiej. Obok urzędów państwowych i rozbudowanego samorządu istniały tutaj organy tzw. krajowe, z sejmem włącznie. Administracja, sądownictwo i szkolnictwo Galicji znajdowały się w polskich rękach, językiem urzędowym był język polski.14 października 1918 r. Rada Miasta Rzeszowa skierowała do Rady Regencyjnej list, w którym czytamy: „Rada Królewskiego wolnego miasta Rzeszowa, stojąc na stanowisku zasad pokojowych prezydenta Wilsona oraz proklamacji wolnej, zjednoczonej, niepodległej Polski z własnym morzem, na ręce Najdostojniejszej Rady imieniem mieszkańców miasta Rzeszowa - składa ślubowanie wierności, posłuszeństwa i gotowości oddania życia i mienia Zmartwychwstałej Ojczyźnie”. Deklarację współdziałania w pracach na rzecz dobra państwa i narodu przesłał także przełożony izraelickiej gminy wyznaniowej.

Na wolną Polskę z utęsknieniem czekali również mieszkańcy okolicznych miast i wiosek. 13 października w Głogowie Małopolskim odbyła się „manifestacja z powodu nadziei odzyskania zjednoczonej niepodległej Polski”. O jej przebiegu donosił „Głos Rzeszowski”. O godz. 16 w sali Sokoła „zgromadzili się licznie obywatele miasteczka na wiec, na którym poruszano różne dziedziny wskrzeszającego się życia narodowego”. Dwie godziny później, „do zebranych licznie mieszkańców z balkonu Sokoła przemawiało kilku mówców”. Następnie „utworzył się pochód, który odśpiewał pod pomnikiem grunwaldzkim pieśni religijne i narodowe”.

28 października w Krakowie ukonstytuowała się Polska Komisja Likwidacyjna, pierwsza polityczna władza narodowa w Galicji, która wypowiedziała posłuszeństwo Wiedniowi. 30 października młodzież rzeszowska samorzutnie wszczęła akcję usuwania orłów austriackich z gmachów rządowych. Dwa dni później - 1 listopada - przysięgę na wierność rządowi polskiemu złożyli członkowie Organizacji Obrony Narodowej i delegaci PKL na Rzeszów i powiat rzeszowski. Ta podniosła uroczystość odbyła się w sali posiedzeń Rady Powiatowej. W niedzielę 3 listopada, po uroczystej Mszy św. odprawionej na rzeszowskim rynku, odbyło się symboliczne zaprzysiężenie ludności całego powiatu. Następnego dnia austriaccy oficerowie i urzędnicy opuścili gród nad Wisłokiem. 10 listopada, w dżdżystą, zimną niedzielę we wczesnych godzinach rannych, na warszawski dworzec wjechał pociąg, którym przybył do stolicy uwolniony przez Niemców z twierdzy w Magdeburgu Józef Piłsudski. 11 listopada Polska - po 123 latach zaborów - była wolna i niepodległa. W rzeszowskich świątyniach odprawiono nabożeństwa dziękczynne. W tym samym dniu zostało podpisane zawieszenie broni na froncie zachodnim, kończące działania zbrojne I wojny światowej. Z czasem dzień 11 listopada uznano za święto państwowe, Święto Odzyskania Niepodległości.