Nieustanna Nowenna po raz pierwszy została odprawiona w 1922 r. w Stanach Zjednoczonych w świątyni redemptorystów w Saint Louis. Do Europy dotarła podczas II wojny światowej poprzez redemptorystów – kapelanów armii amerykańskiej. Po wojnie nabożeństwo rozwinęło się dynamicznie na całym świecie. Dla przykładu obecnie w stolicy Filipin Manili, w parafii prowadzonej przez redemptorystów, w Nieustannej Nowennie uczestniczy co tydzień ponad 100 tys. wiernych.

Nieustanna Nowenna w Toruniu

W Polsce Nieustanna Nowenna została odprawiona po raz pierwszy 23 stycznia 1951 r. w kościele Ojców Redemptorystów w Gliwicach. Dzień ten uważa się oficjalnie za datę wprowadzenia nabożeństwa do Polski. W pierwszej Nieustannej Nowennie uczestniczyło blisko 3 tys. wiernych i wpłynęło na nią przeszło 3 tys. próśb oraz podziękowań. Uroczysta inauguracja Nieustannej Nowenny w Toruniu miała miejsce w 12 grudnia 1951 r. Obecnie trudno jest podać dokładną liczbę parafii, w których odprawiane jest to nabożeństwo, w publikacjach można spotkać liczbę ok. 2 tys. Nie mamy wątpliwości, że w diecezji toruńskiej, w znacznym stopniu właśnie za sprawą toruńskiego ośrodka kultu maryjnego, Nieustanna Nowenna jest obecna w każdej parafii.

Patronka diecezji chełmińskiej

Rozwijający się dynamicznie w Toruniu kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy miał ogromny wpływ na ogłoszenie patronatu maryjnego nad diecezją chełmińską. Postacią kluczową dla starań o ten patronat był bp Kazimierz Józef Kowalski, który posługę ordynariusza diecezji chełmińskiej pełnił w latach 1946-72. Wyjątkowe miejsce w inspirowaniu duchowości maryjnej w diecezji chełmińskiej zajmował ośrodek toruński, którego częstym gościem był biskup ordynariusz.

Papież Jan XXIII przychylił się do prośby ordynariusza chełmińskiego i wydał 29 listopada 1962 r. dekret, na mocy którego ustanowił Matkę Bożą Nieustającej Pomocy, obok św. Wawrzyńca, główną patronką diecezji chełmińskiej. Kiedy w następnym roku 23 czerwca 1963 r., obchodzono w diecezji chełmińskiej uroczystości ku czci Matki Bożej Nieustającej Pomocy, do Torunia przyjechał ordynariusz chełmiński i przewodniczył ceremonii.

Koronacja ikony

Uroczystości koronacyjne rozpoczęły się 30 września 1967 r. Przez cały dzień do Torunia przybywali pielgrzymi i zaproszeni goście. Byli to głównie redemptoryści z rozsianych po całej Polsce domów zakonnych oraz duchowieństwo i wierni z wielu parafii diecezji chełmińskiej.

Po godz. 18 świątynia na Bielanach wypełniła się wiernymi. O godz. 19 sufragan chełmiński bp Zygfryd Kowalski odprawił Mszę św. Kazanie wygłosił sufragan włocławski bp Jan Zaręba. Po Eucharystii w świątyni odmówiono Różaniec, modlitwę poprowadzili księża salezjanie.

Od godz. 22 rozpoczęło się czuwanie, które prowadzili klerycy redemptorystów, a następnie o. Henryk Bernacki. O godz. 24 rozpoczęła się Eucharystia, której przewodniczył sufragan diecezji chełmińskiej bp Bernard Czapliński, a homilię wygłosił sufragan siedlecki bp Wacław Skomorucha. Msza św. miała zgromadzić ok. 2 tys. wiernych.

W niedzielę od samego rana zostały odprawione kolejno cztery Msze św., którym przewodniczyli m.in. ordynariusz przemyski bp Ignacy Tokarczuk, ordynariusz tarnowski bp Jerzy Ablewicz oraz sufragan siedlecki bp Wacław Skomorucha.

Prymas Stefan Wyszyński pojawił się na Bielanach ok. godz. 10. Jego ingres miał miejsce o godz. 10.30, kiedy to wraz z innymi biskupami oraz duchowieństwem udał się na plac przed kościołem. Po powitaniach odczytano bullę papieską zezwalającą na koronację oraz listy gratulacyjne od generała zakonu redemptorystów o. Wilhelma Gaudreau i kard. Karola Wojtyły. Po odmówieniu modlitw miało miejsce poświęcenie złotych koron. Następnie Prymas nałożył korony na obraz, a potem odbyła się Eucharystia.

Na uroczystości koronacyjne do Torunia przybyli wierni z całej Polski, przyjmuje się, że było ich ok. 30 tys. Najwięcej oczywiście z samego miasta oraz najbliższych miejscowości. Nie zabrakło przedstawicieli z parafii z Osieka Rypińskiego, czyli miejsca, do którego został sprowadzony na początku XX wieku koronowany po kilkudziesięciu latach obraz. Po uroczystościach władze państwowe oskarżyły organizatorów wydarzenia koronacyjnego m.in. o zainstalowanie urządzeń magnetofonowych, wywieszenie biało-żółtych flag na zewnątrz kościoła oraz zorganizowanie zbiórki pieniężnej poza ogrodzeniem kościoła. Sprawa ciągnęła się kilka miesięcy, ostatecznie 12 lutego 1968 r. rektor klasztoru toruńskiego o. Alfons Wittig został ukarany grzywną w wysokości 1,5 tys. zł.

Kradzież koron

Kilkanaście miesięcy po koronacji obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy na toruńskich Bielanach miała miejsce profanacja obrazu i kradzież zdobiących go koron. Włamania do kościoła dokonano w nocy z 3 na 4 lutego 1969 r. Złodzieje dostali się do wnętrza kościoła przez okno w kaplicy akademickiej pw. św. Teresy. Odpiłowali pręt w kracie zabezpieczającej kaplicę Matki Bożej Nieustającej Pomocy i weszli do jej wnętrza. Łomem rozbili zabezpieczające obraz szkło i oderwali z cudownej ikony korony. Na szczęście okazało się, że były to tylko mosiężne korony zastępcze. Złodzieje skradli część wiszących przy cudownej ikonie wotów. Podczas kradzieży uszkodzony został także nieznacznie sam obraz, gdyż porysowały go odłamki szkła.

Wydarzenie kradzieży koron odbiło się wielkim echem w całej Polsce. Ordynariusz chełmiński bp Kazimierz Józef Kowalski wezwał wszystkich wiernych swojej diecezji do modlitwy wynagradzającej podczas siedmiu nowenn środowych do Matki Bożej Nieustającej Pomocy odprawianych w kościele na Bielanach. Nowe korony zostały poświęcone oraz nałożone przez ordynariusza chełmińskiego podczas Nieustannej Nowenny odprawionej 26 marca 1969 r.

Patronka diecezji toruńskiej

Św. Jan Paweł II 25 marca 1992 r. wprowadził nowy podział diecezjalny Kościoła w Polsce i powołał do życia 13 nowych diecezji, w tym diecezję toruńską. Od początku istnienia diecezji wyjątkowe miejsce zajmuje w niej Matka Boża Nieustającej Pomocy, gdyż to Ona została ogłoszona jej patronką. W święto Matki Bożej Nieustającej Pomocy 27 czerwca 1992 r. nowo mianowany ordynariusz diecezji toruńskiej bp Andrzej Suski pierwszy raz przewodniczył celebracjom liturgicznym ku czci Matki Bożej. Zawierzył on Maryi w wizerunku Nieustającej Pomocy całą diecezję.

Afiliacja

Rozwijający się dynamicznie w Toruniu kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy zaowocował tym, że 17 czerwca 2004 r. sanktuarium toruńskie zostało afiliowane do Bazyliki Matki Bożej Większej w Rzymie. Decyzja ta oznacza, że obydwa miejsca kultu maryjnego zaczęła łączyć szczególna więź duchowa. W praktyce oznacza to przede wszystkim, że sanktuarium toruńskie otrzymało te same odpusty, jakie są przywilejem bazyliki rzymskiej. Uzyskanie tych dóbr duchowych jest możliwe w następujących okolicznościach: w święto tytularne Bazyliki Matki Bożej Większej, przypadające 5 sierpnia (tego dnia wspominana jest rocznica poświęcenia bazyliki rzymskiej); w święto tytularne kościoła na Bielanach, czyli we wspomnienie św. Józefa; we wszystkie uroczystości poświęcone Najświętszej Maryi Pannie, czyli w Bożej Rodzicielki Maryi (1 stycznia), Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia) oraz Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny (8 grudnia); odpust można uzyskać także raz w roku w dniu wybranym indywidualnie przez każdego wiernego; wyjątkową wartość nadano także zorganizowanym grupom pielgrzymów, które przybywają do toruńskiego sanktuarium – mogą one uzyskać przywilej odpustowy każdorazowo, kiedy nawiedzą to miejsce.

Przywileje duchowe, zwane odpustami, można uzyskać pod zwykłymi warunkami, czyli: spowiedź, uczestnictwo w Mszy św. i przyjęcie Komunii św., modlitwa w intencji Ojca Świętego oraz wyznanie wiary.