Wysoki poziom cholesterolu jest niebezpieczny dla zdrowia. Aby zrozumieć, dlaczego tak się dzieje, warto przypomnieć, że cholesterol to związek z grupy lipidów, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Związek ten występuje w tkankach i krwi: jego część jest dostarczana wraz z pokarmem pochodzenia zwierzęcego, a część produkowana wewnątrz organizmu, głównie w wątrobie, ścianie jelit i skórze. Cholesterol zawarty w surowicy krwi dzieli się na kilka frakcji, ale najważniejsze znaczenie mają: LDL – potocznie nazywany złym oraz HDL – nazywany dobrym cholesterolem. Nadmiar LDL sprawia, że w tętnicach tworzą się blaszki miażdżycowe. Tętnica stopniowo się zwęża, przepływ krwi jest coraz bardziej utrudniony, a w następstwie dochodzi do niedokrwienia danego narządu. Blaszka miażdżycowa może pękać; wówczas tworzy się skrzep, który całkowicie zatyka naczynie. W ten sposób może dojść do niebezpiecznych dla życia konsekwencji – zawału serca albo niedokrwiennego udaru mózgu. Osoby z wysokim stężeniem cholesterolu obarczone są również ryzykiem wystąpienia przewlekłej choroby wieńcowej czy miażdżycy zrostowej tętnic kończyn dolnych.

Dobrą wiadomością jest, że medycyna ma skuteczne metody obniżenia poziomu cholesterolu. Są to zalecenia dotyczące stylu życia oraz nowoczesne środki farmakologiczne. Styl życia sprzyjający naszemu zdrowiu to m.in. właściwa dieta i redukcja nadwagi, aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu. Jeżeli chcemy obniżyć poziom cholesterolu i zadbać o układ sercowo-naczyniowy, wybierzmy dietę śródziemnomorską bogatą w warzywa i owoce, ryby, owoce morza oraz pełnoziarniste produkty zbożowe. Ograniczmy spożycie mięsa wieprzowego, wyeliminujmy tłuste wędliny; jedzmy mięso drobiowe oraz, przynajmniej dwa razy w tygodniu, tłuste ryby morskie. Zrezygnujmy ze smażenia, zastąpmy je duszeniem, gotowaniem na parze lub pieczeniem. Odstawmy tłuste sosy, a sięgnijmy po oleje roślinne i oliwę. Trzeba też ograniczyć spożycie soli i zrezygnować z produktów, które zawierają jej dużo, takich jak gotowe mieszanki przypraw.

Drugim filarem zdrowia jest aktywność fizyczna. Dotyczy to zwłaszcza osób, które prowadzą siedzący tryb życia. Ważne by była to aktywność systematyczna, trwająca ok. 30-45 min każdego dnia. Mogą to być: gimnastyka, szybki marsz lub marsz z kijkami, jazda na rowerze lub rolkach, bieganie itp. W przypadku istnienia innych chorób, np. astmy, nadciśnienia czy stwierdzonej już choroby serca, rodzaj aktywności trzeba uzgodnić z lekarzem.

Gdy poziom cholesterolu LDL jest wysoki, przepisuje się statyny – leki, które skutecznie obniżają jego poziom. Działają one też korzystnie na ściany naczyń tętniczych, hamując rozwój zmian miażdżycowych. Powodują zmniejszanie się już istniejącej blaszki miażdżycowej i obniżają ryzyko jej pęknięcia, korzystnie modyfikują proces krzepnięcia krwi oraz mają działanie przeciwzapalne. Niestety, leki te mogą powodować skutki uboczne. Występują one jednak rzadko, a korzyści z ich stosowania, czyli zmniejszenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu oraz spowodowanych nimi zgonów – znacznie przewyższają potencjalne ryzyko wystąpienia działań ubocznych.

Obecne normy stężenia cholesterolu LDL wynoszą: dla osób zdrowych – 115 mg/dl, dla osób ze współistniejącymi czynnikami ryzyka miażdżycy – poniżej 100 mg/dl, a dla osób z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, np. po zwale serca – poniżej 70 mg/dl. Warto regularnie badać poziom cholesterolu, ponieważ im wcześniej zaczniemy leczenie podwyższonego poziomu cholesterolu LDL, tym lepiej dla naczyń.

Notowała: Anna Wyszyńska