Celem WOT jest obrona i wspieranie lokalnych społeczności. W czasie pokoju misja ta jest realizowana poprzez usuwanie skutków katastrof i klęsk żywiołowych czy też działania poszukiwawcze. W czasie wojny głównym zadaniem formacji jest walka, ramię w ramię, z pozostałymi rodzajami Sił Zbrojnych RP.

Budujemy na solidnym fundamencie

Od początku dowódcą brygady jest płk Sławomir Kocanowski – uczestnik misji zagranicznych w Iraku i Afganistanie, absolwent Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych oraz Podyplomowych Studiów Polityki Obronnej na Akademii Sztuki Wojennej.

1. Podlaską Brygadę Obrony Terytorialnej budujemy na solidnym fundamencie – wartościach i zasadach, które są dla nas – terytorialsów – drogowskazem. Patronem brygady jest gen. bryg. Władysław Liniarski ps. „Mścisław” – dowódca Okręgu Białystok Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej-Armii Krajowej Obywatelskiej. „Mścisław” najdłużej pełnił funkcję komendanta i dowódcy okręgu w strukturach ZWZ-AK. Z dumą kultywujemy tradycje oddziałów bojowych AK-AKO-WiN walczących na terenie białostocczyzny. Od 27 września 2019 r. 1. Podlaska Brygada Obrony Terytorialnej posiada sztandar wojskowy nadany przez Prezydenta RP, zwierzchnika Sił Zbrojnych Andrzeja Dudę.

1. PBOT podlegają cztery bataliony lekkiej piechoty zlokalizowane w: Białymstoku (11. batalion lekkiej piechoty), Suwałkach (12. batalion lekkiej piechoty), Łomży (13. batalion lekkiej piechoty), Hajnówce (14. batalion lekkiej piechoty) oraz trzy samodzielne kompanie: dowodzenia, logistyczna (obie w Białymstoku) oraz saperów (w Łomży).

Stałym rejonem odpowiedzialności jednostki jest województwo podlaskie, które posiada dwie granice Unii Europejskiej: wewnętrzną – z Litwą oraz zewnętrzną – z Białorusią. Na północy województwa leży tzw. przesmyk suwalski – obszar o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO.

Ludzie są najważniejszym zasobem

1. PBOT liczy ponad 2000 żołnierzy. Blisko 90% z nich to żołnierze niezawodowi. Żołnierze OT są młodzi, dobrze wykształceni oraz mają niezłą pozycję zawodową: 93% terytorialsów jest w wieku 18-45 lat; 70% terytorialsów ma średnie lub wyższe wykształcenie; 56% jest zatrudnionych na umowie o pracę, 22% studiuje; 17% żołnierzy OT to kobiety.

Terytorialność jest dla nas kluczem. To nie tylko obszar na mapie, czy odległość z domu do pracy. Nasi żołnierze to mieszkańcy regionu, którzy albo tu się urodzili i wychowali, albo postanowili z naszym województwem związać swoje dalsze życie. Terytorialsi należą do lokalnych społeczności, znają je „jak własną kieszeń” i są zawsze gotowi, aby stanąć w ich obronie.

Służba w Wojskach Obrony Terytorialnej daje możliwości rozwoju personalnego. Żołnierze OT są w stanie podnosić swoje kwalifikacje poprzez kursy typowo wojskowe (ratowników, saperów, strzelców wyborowych, kucharzy, mechaników), jak również typowo cywilne (operatorów wózków widłowych, koparko-ładowarek, trenera personalnego, kierowców kat. C, C+E czy pojazdów uprzywilejowanych). Najbardziej zaangażowani i spełniający formalne wymagania żołnierze mogą liczyć na awanse oraz aplikować na kurs podoficerski „SONDA” lub oficerski „AGRYKOLA” i w przyszłości sprawdzić się jako dowódcy – mówi ppor. Michał Przychodko z 14. batalionu lekkiej piechoty w Hajnówce.

Szkolenie

System szkolenia jest elastyczny. Umożliwia łączenie służby wojskowej z pracą, studiami oraz życiem rodzinnym. Ochotnik bez złożonej przysięgi wojskowej przechodzi szkolenie podstawowe, które trwa 16 dni. Do żołnierzy rezerwy skierowane jest szkolenie wyrównawcze, trwające 8 dni.

Po ich ukończeniu terytorialsi szkolą się przez minimum 11 weekendów (po 2 dni w miesiącu), a raz w roku biorą udział w 14-dniowym szkoleniu zintegrowanym. Żołnierze OT w stopniu szeregowego, za jeden dzień szkolenia otrzymują 117,14 zł („na rękę”). W przypadku obecności na wymagalnym poziomie, każdemu żołnierzowi OT przysługuje 411 zł dodatku za gotowość bojową. Podsumowując – żołnierz OT w stopniu szeregowego otrzymuje 645,28 zł miesięcznie („na rękę”). W skali roku jest to natomiast co najmniej 9 539,04 zł (uposażenie za 11 weekendów + 14 dni szkolenia zintegrowanego + dodatki za gotowość).

Podlascy terytorialsi coraz częściej szkolą się poza terenem koszar czy poligonów. Każdego miesiąca żołnierze 1. Podlaskiej Brygady OT ćwiczą w swoich Stałych Rejonach Odpowiedzialności, także poza obiektami wojskowymi. Bardzo często szkolenia w „małych ojczyznach” odbywają się we współpracy z samorządami lokalnymi oraz służbami, np. strażą pożarną, strażą graniczną czy policją.

Nasza brygada cyklicznie uczestniczy w kluczowych ćwiczeniach w SZ RP m.in. Anakonda-18, Dragon-19 czy Dragon-21, a także tych lokalnych, istotnych z punktu bezpieczeństwa naszego regionu. W lutym 2020 r. operatorzy bezzałogowych statków powietrznych Flyeye rozpoczęli pierwsze samodzielne loty. Są to kompetencje ważne zarówno w zakresie działań kryzysowych (np. akcje poszukiwawcze), jak i bojowych. Ich możliwości były szeroko wykorzystane podczas akcji gaśniczej w Biebrzańskim Parku Narodowym. Rozwijamy także kompetencje w zakresie Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej K-9, która w działaniach wykorzystuje psy.

Walka z COVID-19

Podlascy terytorialsi już 6 marca 2020 r., czyli dwa dni po pojawieniu się pierwszego przypadku koronawirusa w Polsce, włączyli się do walki z pandemią. Był to największy sprawdzian gotowości nie tylko podlaskich terytorialsów, ale również całej formacji. W walkę z pandemią zaangażowanych zostało ponad 80% żołnierzy 1. Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Żołnierze WOT z województwa podlaskiego wspierali także społeczności z innych regionów Polski, m.in. Mazowsza, Dolnego Śląska i Śląska.

Od marca 2020 r. do końca czerwca 2021 r. terytorialsi: zrealizowali 13 414 wniosków o wsparcie pochodzących m.in. ze służby zdrowia, podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego, samorządów, ośrodków pomocy społecznej; wspierali 47 placówek medycznych; pobrali 97 347 wymazów; oddali 901 litrów krwi oraz 25,5 litra osocza; pomogli prawie 170 kombatantom i seniorom (np. w transporcie do punktów szczepień), a w ramach akcji „Łączymy na święta”, za pomocą wideorozmów, połączyli izolowanych pensjonariuszy Domów Pomocy Społecznej i pacjentów z ich rodzinami.

Obecnie 1. Podlaska Brygada OT wspiera pracę powszechnych punktów szczepień w województwie podlaskim oraz utrzymuje siły gotowe do działania w przypadku pogorszenia się sytuacji epidemicznej lub wystąpienia innych zagrożeń, np. gwałtownych zjawisk pogodowych.

Współpraca międzynarodowa

Partnerem zagranicznym podlaskich terytorialsów są Ochotnicze Siły Obrony Kraju (KASP), czyli litewska formacja OT. Żołnierze 1. PBOT, w tym 14. blp z Hajnówki, dwukrotnie uczestniczyli, wspólnie z siłami specjalnymi USA, w ćwiczeniu Ridge Runner w Stanach Zjednoczonych. Utrzymujemy stały kontakt oraz współdziałamy z Batalionową Grupą Bojową NATO, która stacjonuje w Bemowie Piskim.