Statystyczne polskie gospodarstwo domowe wyrzuca co sekundę 92 kilogramy żywności. Łącznie Polska marnuje 5 mln ton artykułów spożywczych rocznie. Najwięcej jedzenia wyrzucamy po tzw. długich weekendach i oczywiście – świętach. Nie zastanawiamy się nad tym, że uprawa i hodowla tego, co wylądowało w śmietniku, to nie tylko hektolitry wody, ale też godziny ciężkiej pracy innych ludzi.

Zacznij od koszyka

Nasza bogata tradycja kulinarna i zamiłowanie do rozmachu, które obrazuje powiedzenie: „Zastaw się, a postaw”, szczególnie daje ujście podczas przygotowań do Świat Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Chcąc zaskoczyć rodzinę, oprócz tradycyjnych 12 potraw, różnych w zależności od regionu kraju, coraz chętniej eksperymentujemy z bardziej wyszukanymi daniami.

Agresywny sklepowy marketing też robi swoje i w amoku, zwiedzeni hasłami: kup więcej – wydaj mniej, wkładamy do koszyków opakowania XXL, nie myśląc o tym, że przecież nie damy rady tyle zjeść. Dlatego koniecznie unikajmy takich pułapek i decydujmy się na mniejsze ilości, pamiętając jednak o tym, że gdy przed zakupem zrezygnujemy z jakiegoś produktu wymagającego przechowywania w warunkach chłodniczych, nie rzucajmy go byle gdzie na regał, tylko odnieśmy na miejsce. Kilka godzin w wyższej temperaturze może sprawić, że wędlina czy nawet zwykły ser zacznie się psuć i już nikt z tego nie skorzysta.

To samo dotyczy naszych lodówek. Wykładajmy na półmisek tyle, ile zjemy. Zawsze lepiej dołożyć porcję, niż pozwolić, by karp czy sałatka jarzynowa stały pół dnia na stole, bo może ktoś się jeszcze skusi.

Warszawskie jadłodzielnie

Co jednak zrobić, gdy znów przesadziliśmy z ilością potraw, albo goście nagle znaleźli się w kwarantannie i nie przyjechali na święta? Od tego są stołeczne jadłodzielnie. Ich aktualny wykaz podajemy alfabetycznie tak, by każdy mieszkaniec stolicy mógł ławo zlokalizować swój punkt. Teraz już nikt nie powie, że nie wiedział, co ma zrobić z żywnością zalegającą w lodówce.

Bemowo: MAL Dwa Jelonki, ul. Powstańców Śląskich 44, lodówka i szafka, czynna od pon.-pt.: 8-16. Białołęka: Ryneczek Poraje, ul. Porajów 1, lodówka i regał, czynna całodobowo. Bielany: OPS Bielany ul. Przybyszewskiego 80/82, dostępna całodobowo, lodówka i regał. Mokotów: Mokotowskie Centrum Integracji Mieszkańców, ul. Woronicza 44a, lodówka i regały, czynne codziennie w godz. 8-20. Bazar Lotników w al. Lotników 1 pawilon 83A, lodówka i szafka, pon.-pt. 7-19, sob. 8-14. Podzielnia na Naszym Podwórku, ul. Czarnomorska 11, lodówka i stół. Lodówka dostępna pon.-pt.: 7-21; stół – całodobowo. Podzielnia na Naszym Podwórku, ul. Barcelońska 1, szafka i regał, czynna całodobowo. Praga-Południe: Przed kawiarnią Stół Powszechny, ul. J. Zamoyskiego 20, szafka, czynna całodobowo. ul. Zakopiańska 21, szafka w ogrodzeniu, czynna całodobowo. Miejsce Akcji Paca 40, ul. Paca 40, lodówka i szafka, czynna pon.-śr.: 14-20, czw.-sob.: 10-16. O.P.S., ul. Wiatraczna 11, lodówka i szafka, tylko produkty zapakowane fabrycznie, czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 8-16. Praga-Północ: Bazar Różyckiego, przy lokalu Bar Bazaar, (od ul. Ząbkowskiej 12) lodówka, czynna pon.: 8-17; wt.-czw.: 8-23; pt.-sob.: 8-3; niedziela: 8-2. Serce Miasta, ul. 11 Listopada 22, czynna codziennie do godz. 21. Rembertów: O.P.S., ul. Plutonowych 10, szafka, czynna całodobowo. Śródmieście: Sklep Kooperatywa Dobrze, ul. Andersa 27, skrzynka, czynna całodobowo. Syrena, ul. Wilcza 30, szafka, czynne całodobowo. „Jadłodzielnia w Śródmieściu”, C.P.S., ul. Twarda 1, lodówka i regał, czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8-16. Wydz. Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego – parter, ul. Stawki 5/7, lodówka i szafka, czynne codziennie 7-21: 30. Wydz. Socjologii UW – parter, ul. Karowa 18, lodówka i szafka, czynne codziennie 7-21: 30. Targówek: O.P.S. ul. Wincentego 85, szafka czynna pon.-pt.: 8-19; 1. i 3. sobota miesiąca 10-15. O.P.S., ul. Węgrowska 2, szafka – całodobowo. Ursynów: Urząd Dzielnicy Ursynów al. Komisji Edukacji Narodowej 61, lodówka i szafka, czynna całodobowo. MAL Kłobucka, ul. Kłobucka 14, lodówka i szafka – całodobowo. SGGW – budynek 34/ klatka schodowa B, lodówka i szafka, czynna codziennie 8-21. Wawer: Przy Aptece DOZ, ul. Korkowa 119, lodówka i szafka – całodobowo. Uniq Fight Club, ul. VI Poprzeczna 23, lodówka i szafki, czynna pon.-pt.: 7-21; sob.-nd.: 10-18. Caritas ul. Izbicka 7, trzy lodówki, czynne całodobowo. Przy O.P.S, ul. Włókiennicza 54, lodówka i szafka, czynna całodobowo. Wesoła: Na tyłach przedszkola Domek Wesoła, ul. Orzechowa 1, szafka i lodówka – całodobowo. Włochy: Urząd Dzielnicy Włochy, al. Krakowska 257, lodówka i szafka, czynna całodobowo. MAL we Włochach, ul. Rejonowa 6/8, lodówka I regał, wt.-pt. 12-18. Wola: SodON, ul. Kolska 2/4, lodówki i regał, czynna w godz. 5-22. Jadłodzielnia Foodsharing ul. Działdowska 6, wejście przez ogród, lodówka i szafka, czynna pon.-pt. w godz. 9- 20; w soboty 12-17. Jadłodzielnia Plus, ul. Smocza 3, lodówka i regał, czynna pon.-pt. 9-17, sob. 10-14. Jadłodzielnia „Współdzielnik” Wolskie Centrum Kultury, Wola Park (I piętro), ul. Górczewska 124. Szafka i lodówka, dostępna w śr.-sob. w godz. 12-20. Żoliborz: Urząd Dzielnicy Żoliborz ul. Słowackiego 6/8, na tyłach budynku, lodówka i regał – całodobowo. Przez cały rok można też oddać produkty długoterminowe do siedziby Wspólnoty Sant’Egidio w Warszawie przy ul. Wspólnej 61, lok. 103. A jeszcze tej zimy powstanie jadłodzielnia na Targowisku Miejskim w podwarszawskim Legionowie.

Dług wdzięczności

Ostatnie niemal 2 lata zmieniły nie tylko nasze nawyki społeczne, ale też znacznie uszczupliły portfele. W 2020 r. skrajne ubóstwo dotknęło o 1% gospodarstw domowych więcej względem roku ubiegłego – smutny odsetek ludzi biednych wzrósł z 4,2% do 5,2%. Wiele wskazuje na to, że rok 2021, pogłębi ten trend, choć do sytuacji z 2015 r., jeszcze trochę nam brakuje. Na szczęście nie ma reguły, że zła sytuacja materialna musi doskwierać całe życie, o czym opowiada Anna Krukowska z Warszawy.

– W tarapatach finansowych po śmierci męża, byłam przez kilka lat – wspomina. – Żyłam z ołówkiem w ręku od 1 do 30, a i tak ciągle mi brakowało pieniędzy, ponieważ musiałam pospłacać wszystkie długi. Wielokrotnie korzystałam z różnych form pomocy, dlatego teraz dzielę się tym, co mam. Celowo przygotuję więcej świątecznych potraw dla tych, którzy być może teraz przechodzą przez to, co mnie dotknęło kiedyś nie z mojej winy.