Skąd stulecie? Otóż po odbudowie ze zniszczeń wojennych z 1915 r. i dzięki staraniom bp. Augustyna Łosińskiego, Pius XI 10 kwietnia 1924 r. przywrócił kościołowi w Wiślicy zaszczytny tytuł kolegiaty. Instalacja nowych kanoników odbyła się 8 września 1924 r. Biskup mianował wtedy 10 kanoników gremialnych oraz jednego kanonika honorowego, którym został ks. Antoni Otrembski, proboszcz w Busku. W uroczystości odpustowej i przywróceniu kapituły, uczestniczyło 46 kapłanów, przedstawiciele władz cywilnych i wojskowych oraz tysiące ludzi, którzy przybyli na wozach oraz w pieszych pielgrzymkach.

Warto pamiętać, że kolegiata wiślicka powstała w 2 połowie XII w. Przyjmuje się, że początki obecności kanoników w Wiślicy wiązały się zapewne już z księciem Henrykiem Sandomierskim. Dzieło reorganizacji miejscowego środowiska kanonickiego i powiększenia go o nowe prebendy związane jest z osobą Kazimierza Sprawiedliwego.

Zaszczytne obowiązki

Obecnie kapitułę tworzy ponad 80 kanoników: gremialnych, seniorów i honorowych. Dziekanem kapituły jest ks. prof. dr hab. Przemysław Kantyka. – Mamy 10 kanoników gremialnych, w tym czterech prałatów – informuje w rozmowie z Niedzielą. Są to: prepozyt/dziekan czyli ks. prof. Kantyka, kustosz – ks. Wiesław Stępień, scholastyk – ks. Jan Staworzyński oraz penitencjariusz – ks. Andrzej Waligórski (proboszcz i kustosz sanktuarium w Wiślicy). Ks. prof. Kantyka zwraca też uwagę na tych wybitnych w dziejach, jak choćby Jan Długosz, długie lata związany z Wiślicą. Do zadań kanoników, zgodnie ze statutem kapituły, należy dbanie o kolegiatę i szerzenie kultu Matki Bożej Łokietkowej, a także ich obecność na ważnych uroczystościach w Wiślicy. W swoich początkach kolegium kanonickie zajmowało się przede wszystkim sprawowaniem kultu na użytek władcy i jego dworu, który to fakt może potwierdzać obecność wśród reliktów architektonicznych – empory zachodniej i krypty grzebalnej z oryginalną Płytą Orantów. Początkowo wspólnota składała się z prepozyta i czterech kanoników, z czasem podzielono majątek wspólny na kilka prebend (kantorię, scholasterię i kustodię). Reforma zgromadzenia kanonickiego musiała odbyć się za zgodą biskupa krakowskiego Gedki, który z czasem otrzymał od księcia prawo patronatu nad miejscową kapitułą. W XIII w. wzniesiono nowy – większy kościół kolegiacki Trójcy Świętej, lepiej odpowiadający prestiżowi zasiadających w stallach kanoników.

Od świetności do kasacji

Od 1214 r. znani są z imienia członkowie kapituły, z 1229 r. pochodzi najstarsza znana jej pieczęć. Równie wczesne datowanie słynącego łaskami wizerunku Matki Bożej Łokietkowej, potwierdza poziom intelektualny i formację duchową miejscowego środowiska kanonickiego. Rozbudowa Wiślicy za Kazimierza Wielkiego połączona z budową wspaniałej halowej kolegiaty gotyckiej (zakończono ją w 1350 r.), a w stuleciu XV budowa dzwonnicy i domu wspólnego wikarych, tzw. Domu Długosza, zasoby bogatego księgozbioru średniowiecznego, fakt zasiadania w kościelnych stallach kanoników krakowskich – nierzadko profesorów krakowskiej uczelni i krakowskich kanoników katedralnych, stanowią dowód na znaczenie Wiślicy. W 1819 r., za udział mieszkańców w Powstaniu Styczniowym, kapituła została skasowana, a Wiślica utraciła prawa miejskie. Mimo to odbywały się posiedzenia kanoników i instalacja nowych, zazwyczaj w czasie wrześniowego Wielkiego Odpustu Wiślickiego. 50 lat temu, w 1974 r. kard. Karol Wojtyła przewodniczył uroczystościom 50-lecia odnowienia kapituły, o czym informuje tablica znajdująca się pod chórem, na południowej ścianie bazyliki.