Maria Fortuna-Sudor: Liczący 400 lat kościół w Gaju to przykład sakralnego budynku, o który dbały kolejne pokolenia parafian i ich duszpasterze…

Ks. dr Emil Furtak: Były wzloty i upadki w zakresie tych starań. Obecny kościół, wybudowany w 1626 r., zastąpił pierwszy drewniany budynek, który uległ degradacji. Podjęty trud wynikał z przekonania ówczesnych parafian, że trwający od XIII wieku kult Matki Bożej, Jej cudowny wizerunek, to dar, którego nie można utracić. Zbudowano z kamienia bardzo prosty kościół. Pod koniec XIX wieku ks. Wincenty Florczyk, ówczesny proboszcz, zapisał w kronice parafialnej, że należy kościół rozbudować, bo Pan Jezus mieszka w domu, który nie jest dla Niego odpowiedni. W latach 1898 – 1900 budynek został rozbudowany, postawiono wieżę, podwyższono mury, a nowy dach pokryto wtedy najlepszą, niepołomicką dachówką. Rozbudowa, te zmiany zostały zrealizowane dzięki wielkiemu wysiłkowi parafian. Przez kolejne lata kościół był doposażany. Pojawiali się także fundatorzy m.in. polichromii, organów...

Nasz kościół jest swoistą księgą, z której możemy wyczytać, jak kolejne pokolenia o niego dbały, wyrażając swą wiarę i doceniając to, co się w świątyni dokonuje. W ramach jubileuszu modlimy się codziennie modlitwą na 400-lecie kościoła i tam jest m.in. taki fragment: „Stała się więc ona (świątynia – dop. red.) księgą wiary i świadectwem duchowej kultury, przekazywanej z pokolenia na pokolenie...”.

Poświęconą parafii monografię ks. Józef Kuś zatytułował Historia Sanktuarium Maryjnego w Gaju. Czy nazwa sanktuarium przysługuje waszemu kościołowi?

To wynika z tradycji. Historia rozwijającego się od XIII wieku kultu Matki Bożej Gajowskiej jest dowodem żywej wiary. Z pochodzących z początku XX wieku opracowań wynika, że obraz w Gaju należał do ważniejszych, cudownych wizerunków Matki Bożej czczonych na ziemiach polskich. Tutaj jeszcze w latach 60. XX wieku na odpust przychodziło po kilka tysięcy ludzi! Natomiast nie ma dokumentu potwierdzającego, że kościół parafialny w Gaju został podniesiony do rangi sanktuarium Matki Bożej.

Czy możemy powiedzieć, że Matka Boża pokochała podkrakowski Gaj?

Gaj to jedno z najstarszych miejsc udokumentowanego i trwającego nieprzerwanie kultu Maryjnego. Obecny wizerunek Matki Bożej Gajowskiej pochodzi z XV wieku. Pierwszy obraz, przywieziony przez benedyktynów, zaginął. Arcybiskup Stanisław Nowak (jako rektor przyjmował mnie do seminarium, a później został metropolitą częstochowskim), przyjechał do Gaja z okazji jubileuszu 30-lecia mojego kapłaństwa. I wtedy, w kazaniu powiedział m.in., że kult Matki Bożej z różyczką jest 100 lat starszy niż kult Matki Bożej Częstochowskiej. Warto też zauważyć, że nie często spotykamy przedstawienie Maryi z różą – znakiem miłości, ale też cierpienia, ofiary.

Z informacji, umieszczonych na waszej stronie, wynika, że obok tradycyjnych form kultu maryjnego pojawiają się nowe inicjatywy. Które z nich zasługują na podkreślenie?

Najważniejsze jest codzienne trwanie na modlitwie za wstawiennictwem Maryi. A wśród szczególnych znaków naszych czasów warto podkreślić codzienny Różaniec o 20.30. To kontynuacja modlitwy różańcowej rozpoczętej w czasie pandemii, kiedy ksiądz odmawiał Różaniec w kościele, a wierni dołączali do modlitwy dzięki internetowej transmisji. Gdy pandemia osłabła, zaproponowałem, by ten Różaniec był odmawiany przy grocie, która upamiętnia pierwszy kościół z końca XIII wieku. Trudno było przewidzieć, jakie będą losy tej propozycji. Najpierw przyszło parę osób, potem dołączały kolejne. Ten Różaniec jest u nas odmawiany siódmy rok! Parafianie trwają na tej modlitwie bez względu na pogodę, na święta, na uroczystości. Zawsze ktoś jest. Czasem kilka osób, nieraz – kilkadziesiąt. Trzeba podkreślić konsekwentną codzienność tego nabożeństwa. Ta modlitwa wierności, wytrwałości, bez oczekiwania na spektakularne rezultaty, trwa! To piękny przykład wkładu w życie parafii.

A jakie wydarzenia wpisują się w świętowanie 400-lecia waszej świątyni?

Nie organizujemy jubileuszowych imprez. Z jednej strony to modlitwy, nabożeństwa, np. codzienna adoracja Najświętszego Sakramentu przed wieczorną Eucharystią, to starania o rozwój duchowy parafian. Z drugiej – dbałość o budynek i jego otoczenie. Wykonaliśmy wiele prac wokół kościoła. W świętowanie jubileuszu wpisał się m.in. koncert organowo– skrzypcowy zaprezentowany 15 sierpnia. A centralnym wydarzeniem będzie odpust parafialny…

Co zaplanowano w Gaju na 13 września?

Zaprosiliśmy rektora Wyższego Seminarium Duchownego AK, ks. prof. Roberta Woźniaka, aby przewodniczył Sumie odpustowej, a jedną z intencji, które będziemy przedstawiać Matce Bożej, będzie modlitwa o powołania kapłańskie i zakonne. Podczas Sumy zostanie uroczyście wniesiona figurka Dzieciątka Maryi, zamówiona specjalnie dla naszej parafii i przywieziona z Mediolanu. Z figurką, przedstawiającą Maryję jako małą dziewczynkę, wiąże się mało znany w Polsce kult Dzieciątka Maryi. Chcemy, aby historia, związana z dzieciństwem Maryi, z oddaniem jej przez rodziców do świątyni, przypominała o roli modlitwy za dzieci, o odpowiedzialności za ich wychowanie. A po Mszy św. kapłani będą błogosławić dzieci, które zapraszamy razem z rodzicami i dziadkami na wspólne świętowanie urodzin Matki Bożej!

Parafia w Gaju przeżywa kolejny, ale nie ostatni jubileusz. Czym dla waszej wspólnoty są jubileusze, jaką rolę spełniają?

To dla nas czas łaski. Uświadomienie tradycji, dziedzictwa, które obecne pokolenie otrzymało, odkrycie wartości dziedzictwa zarówno religijnego, duchowego, jak i kulturowego. Świadomość tego dziedzictwa motywuje nas do odpowiedzialności za otrzymany skarb, który przekazali nam nasi przodkowie. A to z kolei zobowiązuje do dodania naszego wkładu w to wielowiekowe dziedzictwo, które doceniamy i przyjmujemy. Staramy się, aby obok wdzięczności, dziękczynienia za otrzymane dary, towarzyszyła nam mobilizacja do działania. Myślę, że w sensie materialnym to się już udało, fundamentalne prace zostały wykonane. Ciągłym zadaniem pozostaje wzrastanie w wierze na wzór Matki Bożej. Można powiedzieć, że jesteśmy w pięknym, historycznym momencie. Doceniamy to, co było i staramy się wnieść własny wkład materialny i duchowy.

Jubileusze: W trzeciej dekadzie XXI wieku licząca ok. 3 tys. parafian wspólnota, do której należą mieszkańcy Gaja i Lusiny, przeżywa kolejne jubileusze: 700-lecie parafii (2025 r.), 400-lecie kościoła (2026 r.) i 750-lecie objawienia Matki Bożej w Gaju (2027 r.). Na: parafiagaj.pl materiały poświęcone historii parafii, kościoła oraz kultu Matki Bożej Gajowskiej.