Tytułowe pytanie jest niewątpliwie bardzo frapujące. Zawiera w sobie interesującą treść dotyczącą rzeczywistości naszej szczecińsko-kamieńskiej stanicy nad Odrą i Bałtykiem. Dlaczego w taki właśnie sentymentalno-medytacyjny sposób postawiliśmy sobie to pytanie? Otóż w piątek 24 lutego podczas dnia skupienia całego prezbiterium archidiecezji przedstawiono w Arcybiskupim Wyższym Seminarium Duchownym wyniki badań socjologicznych przeprowadzonych na przełomie maja i czerwca ub.r. na ponad 600-osobowej, losowo wybranej grupie naszych archidiecezjan. Tematyka badań dotykała postaw duchowych i analizy niektórych zjawisk społeczno-religijnych, dokonujących się na terenie naszej archidiecezji.
Problematyką tą zajął się Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego z Warszawy pod przewodnictwem ks. prof. Witolda Zdaniewicza SAC, który wraz z prof. Andrzejem Ochockim z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie zaprezentował kapłanom wyniki przeprowadzonych badań. Jak stwierdza ks. prof. W. Zdaniewicz: „Jest to dość dokładna fotografia społeczności wiernych archidiecezji. Nie chodzi też w tych badaniach o dokonanie oceny zaangażowania w życie religijne. Tej oceny powinni dokonać pasterze diecezji i wszyscy kapłani, którym ta wizja tutejszej religijności powinna pomóc przy konkretnej, wymiernej pracy duszpasterskiej. Warto bowiem uświadomić sobie sposób myślenia, analizowania i realizowania pewnych prawd wiary i wzorców moralnych, którymi kierują się wierni, a o czym czasami bezpośrednio od nich nie dowiedzą się duszpasterze. Podobne badania przeprowadzono we wszystkich diecezjach, jednak każda z nich ma swoją odrębną specyfikę i uwarunkowania społeczne, dlatego nie można tworzyć rankingu lepszych czy gorszych obszarów religijności istniejących na mapie duchowej Polski. Jednak pewne implikacje, które wynikają z wyników badań, niewątpliwie powinny stać się przedmiotem głębokiej analizy tutejszego duchowieństwa”.
Co więc stało się przedmiotem szczegółowej analizy Instytutu Statystyki? Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że naukowcy dotarli do naprawdę reprezentatywnej grupy, gdyż znaleźli się w niej przedstawiciele dużych parafii miejskich, małych miejscowości, a także wiosek z uwzględnieniem ich popegeerowskiego charakteru. Analiza dotykała 4 głównych nurtów: wychowania katolickiego, postaw społeczno-politycznych, odbioru kwestii religijnych poprzez media i wizerunku osób duchownych. W każdym z tych głównych nurtów pojawiły się także liczne odniesienia szczegółowe, które przybliżyć miały pewne aspekty jeszcze dokładniej. Prelegenci tych tematów przedstawili zebranym tylko mały wycinek całokształtu swej pracy, odsyłając do opracowania książkowego, które w marcu ukaże się nakładem Ottonianum. Warto niewątpliwie jednak przyjrzeć się niektórym charakterystycznym rysom, które wynikają z tego badania.
Otóż wiarę w Boga deklaruje 90% badanych, jednak 82% z nich stwierdza, że są w pełni wierzący, w tym 22% - głęboko wierzący. Gdy jednak chodzi o uczestnictwo w niedzielnej Mszy św. (dominicantes), to procent ten wynosi już tylko 31, średnia ogólnopolska to 45,7%. Natomiast do Komunii św. (communicantes) przystępuje 12% wiernych i tutaj porównanie z Polską jest niższe, gdyż kształtuje się na poziomie 17%. Codziennie modli się natomiast 60% z całej 600-osobowej grupy badanych, a o postawie postu pamięta 60%. O duchowości świadczy także przystępowanie chociażby do sakramentu pokuty - raz w roku czyni to blisko 60%, uważając to za wystarczającą normę. Ciekawie wygląda ocena katechezy szkolnej. Niemal 90% uważa, że musi mieć swoje należne miejsce pośród nauki w szkole, ale tylko 46% ocenia, że jest dobrze prowadzona. W raporcie znalazło się miejsce na media, z czego jak się okazuje najwięcej respondentów czyta naszą Niedzielę - 15%, Tygodnik Powszechny już tylko 2,5%. Radia Maryja słucha na naszym terenie 18% wiernych. Do w miarę regularnego czytania Pisma Świętego przyznaje się tylko 5% wierzących, książki religijne czyta zaś 13% badanych. Pytano także o znajomość prawd katechizmowych i ich konkretną realizację w życiu codziennym. Tworząc hierarchię wartości, najbardziej realizowane są przykazania: „nie zabijaj”, „nie kradnij”, „czcij ojca swego i matkę swoją”, zdecydowanie gorzej przychodzi nam wypełniać chociażby przykazania: „nie pożądaj żony” i „nie cudzołóż”. Pozytywnym akcentem jest niewątpliwie waga, jaką przykładamy do roli rodziny, jednak zaznacza się tutaj pewien dysonans moralny. Dla 80% rodzina stanowi najświętszą wartość w życiu, ale gdy pada pytanie o dopuszczalność życia w wolnym związku bez sakramentu małżeństwa, formę tę popiera prawie 40% pytanych. Jeśli chodzi o delikatną kwestię zgody na przerywanie ciąży, opowiada się za tym 11%, natomiast za współżyciem przed ślubem - aż 51%.
Jak wspomniałem, sondaż przeprowadzono tuż po śmierci Papieża Jana Pawła II. Dlatego też spytano o to, czy jego odejście do Pana wpłynie na życie pytanych osób - 70% osób mocno podkreśliło, że w związku ze śmiercią Papieża diametralnie zmieniło się ich życie. Prawie 68% odpowiedziało, że będą odtąd bardziej życzliwi wobec bliźnich, 50% starać się będzie przebaczać krzywdy, a 57% sięgnie zdecydowanie po treść nauczania papieskiego. Ciekawe, jak kształtują się te proporcje?
Opracowanie Instytutu Statystyki jest bardzo obszerne i z pewnością będzie jeszcze okazja, by do niego sięgnąć wtedy, gdy ukaże się w formie książkowej. Interesujące są bowiem także związki wiernych z parafią, ich zaangażowanie w grupy modlitewne, ruchy i stowarzyszenia katolickie. Warto będzie też przyjrzeć się ocenom w sferze kwestii społeczno-politycznej, a także temu, jak odbierani są księża w ich merytorycznej posłudze duszpasterskiej. Jest to więc obszerne kompendium wiedzy na temat religijności wiernych, tworzących oblicze archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. Jeśli więc niemal benedyktyńska praca wykonana przez warszawski instytut przyniesie owoce w postaci pogłębionej refleksji nad tym, jakimi jesteśmy i co należy jeszcze udoskonalić, to będzie to najcenniejszy wymiar pochylenia się nad stanem naszej religijności.