W ciągu ostatniego ćwierćwiecza w szkolnictwie katolickim na terenie archidiecezji warszawskiej dokonał się prawdziwy przełom. Przed zmianami ustrojowymi lat 90. działało tylko kilka szkół katolickich. W szczególności były to warszawskie licea: sióstr zmartwychwstanek (od 1918 r.), sióstr nazaretanek (od 1919 r.), Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. św. Augustyna (od 1949 r.). Poza Warszawą istniało liceum sióstr niepokalanek w Szymanowie (od 1908 r.) oraz niższe seminarium duchowne franciszkanów konwentualnych w Niepokalanowie (od 1929 r.). Zgromadzeniom zakonnym udało się utrzymać także kilka przedszkoli katolickich (urszulanki, niepokalanki, sługi Jezusa).
Od 1989 r., gdy tylko pojawiły się możliwości prawne, szkoły katolickie zaczęły się intensywnie rozwijać. Pomimo istniejących ograniczeń powstały liczne szkoły podstawowe i licealne. Rolę organów prowadzących przejęły nie tylko zgromadzenia zakonne, pojawiły się szkoły prowadzone przez stowarzyszenia (Katolickie Stowarzyszenie Wychowawców, Stowarzyszenie Przyjaciół Szkół Katolickich, Klub Inteligencji Katolickiej, Przymierze Rodzin, Rodzina Rodzin, Federacja Sodalicji Mariańskich). Szkoły zaczęły także prowadzić parafie i rektoraty. Liczne z tych placówek podjęły się wielkiego wysiłku inwestycyjnego, aby poprawić warunki nauczania i bazę lokalową. Powstały nowe budynki szkolne dla Zespołu Edukacyjnego im. ks. Piotra Skargi na Woli, Szkoły Podstawowej nr 6 Sióstr Niepokalanek na Ursynowie czy Szkoły Podstawowej nr 87 Zgromadzenia Sług Jezusa na Mokotowie. Godny podkreślenia jest rozwój szkół prowadzonych przez Przymierze Rodzin. Obecnie funkcjonują trzy zespoły szkół Przymierza Rodzin: na Ursynowie, Mokotowie i na Bielanach. Po początkowym okresie burzliwego rozwoju szkoły w ostatnich latach przeszły proces wewnętrznego porządkowania. Niektóre placówki zmieniły organy prowadzące, niektóre też zostały zamknięte. Znakiem czasu jest dzisiaj to, że szkoły katolickie zaczęły łączyć się w zespoły szkół, aby zapewnić uczącym się dzieciom pełniejszą ofertę obejmującą wszystkie etapy edukacyjne.
Archidiecezja warszawska prowadzi również własne szkoły. W 1997 r. Prymas Glemp powołał Archidiecezjalne Męskie Liceum Ogólnokształcące im. bł. ks. Romana Archutowskiego. Szkoła zajmuje część pomieszczeń dawnego seminarium duchownego. Dysponuje dobrymi warunkami lokalowymi, poszerzającą się nowoczesną bazą dydaktyczną, salą gimnastyczną, dużym terenem sportowym z boiskami do koszykówki, siatkówki, trawiastym do piłki nożnej i syntetyczną bieżnią sprinterską. Wokół szkoły jest także doskonały teren rekreacyjny. Szkoła umożliwia 49 różnych profili kształcenia. Z kolei w 1999 r. Ksiądz Prymas powołał Archidiecezjalne Gimnazjum Męskie im. ks. Jerzego Popiełuszki, mieszczące się w tym samym budynku. Program wychowawczy, oparty na chrześcijańskim systemie wartości i indywidualnej pracy z uczniem, kładzie akcent na pogłębianie wiary. Szkoła posiada bogatą bazę dydaktyczną i profesjonalne zaplecze sportowe, duży wybór kółek zainteresowań i zajęć pozalekcyjnych. Dla uczniów z rodzin mniej zamożnych obie szkoły archidiecezjalne prowadzą fundusz stypendialny. Obie posiadają również internaty dla uczniów spoza Warszawy. Zewnętrzne sprawdziany pokazały, że obie szkoły osiągają doskonałe wyniki w kształceniu i należą do najlepszych placówek oświatowych na Bielanach.
Aby zaradzić potrzebom szkół katolickich w naszej archidiecezji, Prymas Glemp ustanowił w ramach Wydziału Nauki Katolickiej urząd kościelnego kuratora nad tymi szkołami. W sprawach szkolnictwa katolickiego wypowiedział się IV Synod Archidiecezji Warszawskiej (szczegółowe regulacje zostały zawarte w statutach 177-182). Od 1998 r. w jedną z wiosennych sobót odbywa się w stolicy Promocja Szkół Katolickich. Jest to prawdziwe święto tego środowiska. Szkoły katolickie z Warszawy i z najbliższych okolic prezentują swoje osiągnięcia i własną ofertę edukacyjną, a dzieci, młodzież i dorośli mają szansę zapoznania się, jak uczy i wychowuje konkretna szkoła, którą są zainteresowani. Od kilku lat promocje te odbywają się w dolnym kościele pw. Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu. Staraniem zespołu przygotowującego coroczne promocje szkół katolickich ukazał się w 2002 r. informator edukacji katolickiej Od przedszkolaka do studenta, zawierający dane i krótką charakterystykę wszystkich szkół katolickich mieszczących się w Warszawie i w okolicy.

Artykuł stanowi fragment Księgi Jubileuszowej Archidiecezji Warszawskiej 1981-2006. 25 lat posługi pasterskiej Księdza Kardynała Józefa Glempa, która wkrótce ukaże się w księgarniach.