Elisabetta Lo Jacon: - Jak zrodziła się wyjątkowa relacja między Papieżem Janem Pawłem II a młodzieżą?

Kard. Stanisław Dziwisz: - Aby mówić o początkach relacji Ojca Świętego Jana Pawła II z młodzieżą, należy cofnąć się do końca lat 40. i początku 50. ubiegłego wieku. To właśnie wtedy młody, bo zaledwie 29-letni ks. dr Karol Wojtyła rozpoczął swe systematyczne kontakty duszpasterskie z młodzieżą studencką miasta Krakowa. Spotkania odbywały się m.in. przy kościele parafialnym pw. św. Floriana. Oprócz nabożeństw liturgicznych młodzież miała okazję brać udział w specjalnie wygłaszanych do niej przez ks. Wojtyłę konferencjach. Tematy tychże wykładów były bardzo ambitne i - w ocenie samych słuchaczy - dające wiele do myślenia.
Dość szybko ks. Wojtyła - profesor teologii, którym był wtedy nasz Papież - dał się również poznać swym młodym przyjaciołom jako wspaniały towarzysz rozmaitych wypraw turystycznych. Grupa młodzieżowa, która się wokół niego zaczęła gromadzić, była z miesiąca na miesiąc coraz liczniejsza. Wszyscy byli zachwyceni sposobem bycia ich duszpasterza, a zwłaszcza jego przystępnością i mądrymi poglądami na życie. Postawa ks. Wojtyły, po prostu, młodzieży imponowała.

- A jak to się działo, że również w czasie swego pontyfikatu Papież tak doskonale rozumiał problemy ludzi młodych? W jaki sposób był o nich informowany? W czym tkwiła - w odczuciu Jego Eminencji - tajemnica komunikatywności Karola Wojtyły?

- W moim przekonaniu Jan Paweł II rozumiał młodzież do końca swoich dni, ponieważ on sam był do końca życia człowiekiem młodego ducha. Wielu zastanawiało się nad sekretem, czy może lepiej powiedzieć źródłem tej młodości. Odpowiedź może być tylko jedna - był nim dla Ojca Świętego Duch Święty. Bo to On przecież jest niewyczerpaną inspiracją, życiem i entuzjazmem.
Ponadto nie zapominajmy, że Jan Paweł II był osobą o wielkiej wrażliwości. Umiał doskonale słuchać. Pan Bóg obdarzył go wyjątkową empatią. Natomiast młodzież - jak wiemy - zawsze miała do niego łatwy dostęp. Całymi grupami, i to ze wszystkich kontynentów, przybywali do Papieża ludzie młodzi, z którymi on sam bardzo chętnie rozmawiał, a nawet dyskutował.
Atutem Papieża w komunikacji z młodzieżą całego świata była także jego wrodzona pogoda ducha oraz inteligencja. Ojciec Święty potrafił bezbłędnie wczuć się w sytuację młodych czy też rozpoznać atmosferę panującą między nimi. Wszyscy cenili go również za jego poczucie humoru i szczere, autentyczne gesty życzliwości, jakie spontanicznie okazywał innym.

- Co Papież widział w młodzieży dobrego i jakie towarzyszyły mu troski odnośnie do jej przyszłości?

- Najpierw powiedzmy wprost, że dla Papieża z dalekiego kraju wartościowy był każdy człowiek: dziecko, młodzieniec, dorosły czy osoba starsza. Owa wartość osoby ludzkiej - jak zawsze mówił Ojciec Święty - wynika z samego faktu, że każdy z nas jest człowiekiem stworzonym na obraz i podobieństwo Boże oraz że jesteśmy dziećmi Bożymi.
Patrząc na młodzież, Jan Paweł II określał ją mianem „wiosny Kościoła”. W każdym młodym człowieku widział ów wielki potencjał miłości i pragnienia życia. Miał przed oczyma młodych jako ludzi, którzy niosą w swych sercach naturalną, spontaniczną nadzieję na nową, lepszą przyszłość, która jeśli tylko zwiąże się z nadzieją ewangeliczną, może stanowić wyjątkową „siłę przebicia”.
Jednocześnie, sam będąc człowiekiem wielkiej mądrości i doświadczenia, zwracał uwagę, że młodzież, jeśli nie będzie wybierać prawdziwych wartości, o które trzeba czasem nawet powalczyć, może niestety ulec przynętom iluzji szczęśliwego życia bez Boga i Jego przykazań. Dlatego Jan Paweł II bardzo chciał ustrzec ludzi młodych, którzy dopiero wchodzą w życie, właśnie przed taką zafałszowaną wizją przyszłości.
Czy można odrzucić Jezusa? - pytał niejednokrotnie Papież swoich młodych słuchaczy. I cóż odpowiadał? Ku zdziwieniu wielu, mówił, że można, ale zaraz potem dodawał: - tylko w imię czego i co w zamian? Tak więc widzimy, jak bardzo Papież szanował wolność wyboru, na którą tak mocno wyczulona jest przecież młodzież, ale jednocześnie mówił jej o odpowiedzialności i ponoszeniu konsekwencji swoich decyzji. W oczach młodzieży był dzięki temu po prostu wiarygodny.

- Kim Jan Paweł II był dla ludzi młodych: ojcem, mistrzem czy przyjacielem?

- W moim odczuciu Papież był dla nich zarówno ojcem, jak i mistrzem i przyjacielem. Przede wszystkim warto jednak przy tej okazji zastanowić się, co pod tymi określeniami osoby Jana Pawła II się kryje. Doskonale pamiętam, jak Ojciec Święty podczas pierwszej pielgrzymki do Polski, przemawiając do młodzieży akademickiej w Warszawie, nawiązał do swego duchowego ojcostwa. Wspomniał wówczas, jaki wpływ miał na niego jego rodzony ojciec, który nauczył go modlitwy o dary Ducha Świętego. Myślę, że tamtejsza młodzież doskonale zrozumiała, iż ojciec to ten, który nie tylko przekazuje życie biologiczne, ale również potrafi budzić w drugim człowieku ducha. Jan Paweł II kontynuował tę myśl na wielu spotkaniach, pomagając młodym obudzić w sobie człowieka wewnętrznego. I w ten oto sposób stawał się dla nich autentycznym ojcem.
Jeśli natomiast chodzi o relację przyjaźni, to myślę, że w jakimś szerokim znaczeniu możemy powiedzieć o takowej wobec całej młodzieży. W dosłownym znaczeniu zaś tego słowa jego przyjaźń z ludźmi młodymi dotyczyła przede wszystkim konkretnych osób, z którymi on sam poznał się i nigdy tych relacji nie zerwał, nawet będąc już na Watykanie.
A czy chciał być mistrzem? Myślę, że tak, ale na pewno nie na wzór jakiegoś idola. Jego bycie mistrzem polegało na jednoznacznym wskazywaniu na naszego wspólnego Mistrza z Nazaretu - Pana Jezusa. I powiedzmy to jasno: nikt, kto go słuchał, kto przy nim był czy choćby tylko na niego patrzył, nigdy nie miał co do tego nawet najmniejszej wątpliwości. Papież gromadził młodzież koło siebie, ale nie dla siebie. On ich gromadził dla Chrystusa.

- Jakie jest dziedzictwo i jaka jest spuścizna nauczania i wartości, które tzw. pokolenie Jana Pawła II przejęło od Papieża?

- Z całą pewnością Jan Paweł II stał się dla młodego pokolenia wszystkich narodów wiarygodnym świadkiem wiary. Dziś już nikt nie ma złudzeń, że wyznawana nauka wiary domaga się świadectwa wierności aż do końca. Ojciec Święty ponadto zapalił w ludziach młodych pragnienie obrony życia od poczęcia aż do naturalnej śmierci. Dał im również wyjątkowy impuls do realizacji czystej miłości narzeczeńskiej i małżeńskiej. Podniósł ich wzrok ku niebu i wartościom z niego płynącym. Na pewno dzięki niemu wiele osób przekonało się, że prawdziwe piękno człowieka jest pochodną łaski uświęcającej i systematycznej pracy nad sobą. I z pewnością od Jana Pawła II młodzież nauczyła się również, że ludzi nie powinno się mierzyć wyłącznie miarą zdolności, talentów, sukcesów czy zasobów materialnych, ale nade wszystko miarą serca, czyli miarą sumienia i głębi ludzkiego ducha.