W Psalmie 33 znajdziemy takie słowa: „Sławcie Pana na cytrze, śpiewajcie Mu przy harfie o dziesięciu strunach. Śpiewajcie Jemu pieśń nową, pełnym głosem pięknie Mu śpiewajcie!”. Zapyta ktoś, w jaki sposób mam śpiewać Bogu? Z odpowiedzią śpieszy św. Augustyn: „Śpiewaj z okrzykami radości”. Śpiewać pięknie Bogu to znaczy śpiewać z radością, aby rozumieć, że nie można wyrazić słowami tego, co śpiewa się sercem. Okrzyk radości wskazuje, że serce wypełnione jest uczuciem, którego nie można wypowiedzieć. To św. Augustyn jest też autorem tekstu powtarzanego przez wielu animatorów muzycznych: „Kto śpiewa, dwa razy się modli” oraz „Módlmy się, śpiewając i modląc się, śpiewajmy”. Śpiew jest niezbędnym elementem każdej dobrej liturgii. Liturgię recytowaną, a nie śpiewaną, można uważać za niepełną. Śpiew jest mocnym środkiem zapewnienia Słowu godnej formy jego głoszenia.

Kto odpowiada za śpiew?

Niepokojące jest, że w obecnych czasach ludzie generalnie przestają śpiewać i nie dotyczy to tylko śpiewu w kościele. Dziś mało kto kultywuje stare tradycje śpiewania w rodzinach czy w większych wspólnotach.
Jak czytamy w VI rozdziale soborowej Konstytucji o Liturgii Świętej: „Muzyka wyraża modlitwę, uzewnętrznia to, co nie mieści się w samych tylko słowach. Śpiew ze swej natury wyraża radość lub tęsknotę. Muzyka buduje jedność zgromadzonych oraz wzbogaca obrzędy, nadając im uroczysty charakter”.
Śpiew to zarówno teksty liturgiczne, jak i pieśni towarzyszące. Za śpiew liturgiczny w pierwszym rzędzie odpowiadają duchowni. Można zachęcać wiernych do śpiewania, ale jeśli kapłan sam nie będzie tego czynił, to zachęty nie na wiele się zdadzą. To samo odnosi się do wiernych w kościele, choć ich rola, odpowiedzialność i przykład dla innych są oczywiście mniejsze w porównaniu z obowiązkami kapłana. Sobór Watykański II kładzie jednak mocny nacisk na czynny udział wiernych w liturgii, a w śpiewie w szczególności. W tym właśnie celu Sobór dopuszcza do liturgii również inne rodzaje muzyki poza chorałem gregoriańskim.

Na naszym podwórku

Trudno wyobrazić sobie piękno liturgii od początku do końca recytowanej. Dlatego wielu duszpasterzy czy organistów stara się, by przy parafiach powstawały i działały różnego rodzaju zespoły wokalne lub instrumentalno-wokalne. Powstają i działają schole, chóry czy orkiestry dęte. One sprawiają, że liturgia staje się bogatsza i żywsza. Różne wspólnoty i ruchy również w swoich szeregach wspierają i pielęgnują piękno śpiewu.

Diakonia muzyczna

Ruch Światło-Życie w ramach prowadzonej przez siebie formacji stara się w swoich kręgach wykształcić ludzi, którzy poprzez muzykę będą sprawiać, by uczestnictwo w liturgii stawało się głębsze. Taką rolę w oazie odgrywa diakonia muzyczna. - W naszej diecezji zasadniczy trzon diakonii muzycznej stanowią studenci. Kilka razy w roku spotykamy się głównie w Tarnobrzegu, ale też poza diecezją, gdzie staramy się oprócz formacji muzycznej kształtować się również duchowo - mówi ks. Łukasz Szewczyk, moderator diakonii muzycznej.
Ruch Światło-Życie podczas spotkań weekendowych pięć razy w roku zaprasza na Szkołę Animatora Muzycznego (SAM). Mogą w niej brać udział wszyscy, którzy chcieliby się nauczyć grać na gitarze i posługiwać śpiewem. - Od września chcemy wprowadzić jeszcze II rok formacji muzycznej - informuje ks. Łukasz. Jak podkreśla, każdy trud włożony w formację muzyczną skutkuje lepszym przygotowaniem animatorów do posługi w parafiach i na rekolekcjach oazowych. Inną formą doskonalenia warsztatu muzycznego jest Kurs Animatora Muzycznego (KAMUZO), odbywający się w wakacje i trwający kilka dni. Do udziału w nim zapraszani są muzyczni, który na co dzień mają coś do czynienia z muzyką. Najczęściej już na czymś grają oraz śpiewają. - Na zajęciach prowadzeni przez Piotra Pałkę i Huberta Kowalskiego na podstawie partytur opracowujemy poszczególne pieśni - mówi Karolina Cisek z Jeżowego, animatorka muzyczna w Ruchu i uczestniczka KAMUZO. - Z naszej grupy utworzyliśmy dość sprawnie działający zespół instrumentalno-wokalny, który swój kunszt mógł zaprezentować chociażby podczas koncertu uwielbienia na Starym Rynku w Sandomierzu w czasie trwania Oazowego Diecezjalnego Dnia Wspólnoty. W mniejszych grupach śpiewaliśmy podczas koncertów kolędowych w kilku parafiach.
Młodzież formująca się muzycznie w ramach oazy posługuje również na organizowanych co roku we wrześniu Diecezjalnych Dniach Młodzieży. W tym roku KAMUZO odbędzie się w Gorzycach w dniach 21-30 sierpnia 2012 r. Więcej informacji o diakonii muzycznej można znaleźć na stronie: www.sandomierz.oaza.pl/dmuz.

Schola

Sama nazwa wywodzi się od założonej przez papieża Grzegorza I Wielkiego szkoły śpiewaków (schola cantorum), służącej nauce wykonania chorału gregoriańskiego. Wraz ze zmianami w kulturze muzycznej śpiew jednogłosowy został z czasem zastąpiony wielogłosowością. Obecnie scholą nazywa się zespół wokalny, dziecięcy czy młodzieżowy, tworzony przez osoby związane z parafią, którego zadaniem jest pomoc w inicjowaniu i podtrzymywaniu śpiewu podczas liturgii.
Schola najczęściej kojarzona jest z dziewczętami, ale członkami zespołów śpiewaczych bywają również chłopcy. Duszpasterz diecezjalny zespołów śpiewaczych ks. Michał Wrona zaznacza: - Działanie duszpasterstwa scholi opiera się na organizacji spotkań-warsztatów dla scholi i grup śpiewaczych w różnych częściach diecezji: Radomyślu nad Sanem, Janowie Lubelskim, Ostrowcu Świętokrzyskim czy Połańcu. W czasie tych spotkań uczestnicy pogłębiają swoją wiedzę z zakresu śpiewu, emisji głosu i liturgii. Ponadto co roku w okresie ferii i wakacji organizujemy rekolekcje i warsztaty dla parafialnych grup scholi w ośrodku „Augustianum” w Radomyślu nad Sanem. Duszpasterstwo scholi wspiera również wszelkie inicjatywy związane z organizacją dekanalnych i diecezjalnych festiwali oraz przeglądów piosenki religijnej. W ramach duszpasterstwa scholi i grup śpiewaczych organizowane są warsztaty dla instrumentalistów. W czasie spotkań uczestnicy mają możliwość pogłębić swoją wiedzę i umiejętności z zakresu gry na gitarze i pianinie.

Zespoły muzyczne

Innym rodzajem zajmowania się muzyką chrześcijańską są działające w naszej diecezji zespoły i grupy, które przez swoją twórczość i świadectwo życia pełnią funkcję ewangelizacyjną. Scena jest miejscem, z którego można przekazywać głębokie treści i dzielić się swoją wiarą, a także zachęcać innych do życia blisko Chrystusa. Muzyka nieliturgiczna może docierać do miejsc, do których niełatwo dociera Słowo Boże. Wśród zespołów założonych przez kapłanów, z którymi oni sami koncertują, można wymienić: zespół „4 Kroki” (kontakt: ks. Michał Wrona, tel. 602-388-612, wromic@interia.pl) czy „Lumen Christi” (kontakt: ks. Paweł Marek, tel. 691-846-562, www.myspace.com/zespollumen-christi).

Orkiestry dęte

Przy parafii Komorów od 10 lat działa założona przez ks. Andrzeja Caga orkiestra dęta złożona z ok. 30 instrumentów. Jak mówi saksofonistka Weronika Ziółkowska, grająca w orkiestrze od 4 lat, próby odbywają się raz w tygodniu. - Czasami z orkiestrą wyjeżdżamy grać poza Komorów, np. do Sandomierza na Dzień Otwartej Furty, do Tyczyna, a nawet na Ukrainę - wtóruje jej Dominika Rzemień, od 5 lat grająca na flecie poprzecznym.
Orkiestrą dętą może pochwalić się również parafia Chmielów. Orkiestra została założona już ponad 5 lat temu przez miejscowych duszpasterzy oraz kapelmistrza Marka Kosiora. Występuje w niej ponad 30 osób. Jak informuje Justyna Jadach z Chmielowa, przy orkiestrze występuje około 60-osobowy zespół mażoretek „Diament”. Do muzyki granej przez orkiestrę występują na pokazach estradowych i paradach ulicznych, prezentując choreograficzne układy taneczno-marszowe.

Śpiewogranie

Na terenie diecezji organizowane są festiwale i przeglądy piosenki religijnej. Tu na podkreślenie zasługuje przegląd w Gorzycach, który liczy sobie 18 edycji. Ostatni, który odbył się 19 listopada 2011 r. pod hasłem „Kto kocha, ten śpiewa”, zgromadził ponad tysiąc młodych reprezentujących 56 zespołów z całej diecezji. Wiele parafii organizuje również koncerty czy recitale. Dość popularne staje się chórowe wykonywanie kolęd lub pieśni maryjnych.
Szkoły noszące imię Jana Pawła II również dla swych podopiecznych organizują już od dwóch lat Konkurs Pieśni Patriotycznej-Religijnej w Potoczku. Jak zaznacza Jan Brzozowski, dyrektor Zespołu Szkół w Potoczku, konkurs cieszy się coraz większą popularnością. W tym roku przystąpiły do niego 22 szkoły należące do Rodziny Szkół im. Jana Pawła II.
Przy kilku parafiach powstały też zespoły śpiewacze, które próbują swoich sił, koncertując w różnych miejscach oraz na licznych przeglądach. Są nawet tacy, który nagrywają bardziej lub mniej profesjonalnie płyty z wykonywanymi przez siebie utworami.

Posługa w parafii

- W naszej parafii działa schola dziecięca ze szkoły podstawowej i młodzieżowa - mówi Karolina Martyniuk, należąca do scholii w parafii pw. Opatrzności Bożej w Stalowej Woli. - Na próbach spotykamy się raz w tygodniu. To czego się nauczymy, możemy wykorzystać śpiewając na Mszy św. oraz biorąc udział w organizowanych przeglądach piosenki religijnej.
Wioletta Maślach, dyrektor Zespołu Szkół w Chwałowicach, a jednocześnie prowadząca przy parafialną scholę, podkreśla, że ponaddwudziestoosobowa grupa dziewcząt chętnie gromadzi się, aby śpiewać w każdą niedzielę oraz podczas uroczystości, ale również tak się między sobą zorganizowały, że w kościele każdego dnia śpiewają psalm, a często nawet pieśni z akompaniamentem gitary. - W zamian za to organizujemy dla nich grilla, pogodne wieczory oraz udało się nam wyjechać na trzy dni w góry.