Oto jesteśmy świadkami istotnych zmian w systemie refundacji leków zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia. Jeden lek w formie iniekcji ratujący resztki wzroku dotychczas kosztował ok. 5000 zł. Obecnie jest udostępniony bezpłatnie. To niezwykle ważna decyzja Ministerstwa Zdrowia, zważywszy że słabowidzący pacjent musi poddać się kilkakrotnie iniekcji, a więc mało kto dotychczas mógł sobie pozwolić na tak znaczący wydatek.

Jeden z przypadków

Stefania - moja znajoma (60 lat), do niedawna bardzo czynna zawodowo i towarzysko, z dużym poczuciem humoru, nagle poczuła się zepchnięta na margines. Dopadła ją bowiem choroba wzroku, zwana zwyrodnieniem plamki żółtej (w skrócie AMD). Z trudem rozpoznawała znajome twarze, spostrzegała zdeformowane obrazy, np. samochodu czy budynku, w polu widzenia pokazywały się mroczki. Miała kłopoty z rozróżnieniem kolorów. Wreszcie, gdy dowiedziała się, że ten jedyny lek będzie mogła otrzymać bezpłatnie (w ramach refundacji), dawno niewidziany uśmiech pojawił się znów na jej twarzy. Ma nadzieję na uratowanie tego najważniejszego organu. Przecież - jak stwierdza Stefania, w życiu nie ma nic gorszego niż brak widzenia.

Co znaczy AMD?

O tym, czym jest plamka żółta, informuje Małgorzata Pacholec - prezes Stowarzyszenia AMD przy Polskim Związku Niewidomych. „Jest to niewielkich rozmiarów punkt umiejscowiony na siatkówce oka, będący jednocześnie skupiskiem czopków - światłoczułych receptorów siatkówki. AMD znaczy Age-related Macular Degeneration, czyli choroba związana jest z wiekiem i oznacza zwyrodnienie zapalne plamki żółtej. To najczęstsza przyczyna całkowitej utraty wzroku u starszych ludzi. Przewiduje się, że co piąta osoba po ukończeniu 50. roku życia zachoruje na AMD”.
Ale - ważne jest tu to słowo. Bo wspomniana choroba występuje w dwóch wersjach - może mieć postać suchą, i wówczas w leczeniu ważna jest wczesna diagnostyka. Można samemu kontrolować stan wzroku testem Amslera. Jest to proste, nieinwazyjne i powtarzalne badanie, pozwalające na wczesne wykrycie zaburzeń funkcji plamki.
Jednak gdy choroba przybierze postać wysiękową, trzeba zastosować iniekcje do ciała szklistego, czyli do gałki ocznej. Wykonuje się ten zabieg kilkakrotnie w odstępach miesięcznych, używając nowego skutecznego leku o nazwie Lucentis. Cała procedura odbywa się w warunkach szpitalnych (też jest bezpłatna). Najważniejszy jest efekt. Okazuje się, że u ok. 90 proc. pacjentów zahamowało się pogarszanie widzenia, a poprawę widzenia stwierdzono u 40 proc. chorych. I to cieszy. Ważna informacja - do lekarza zgłaszają się pacjenci z uszkodzonym jednym okiem, ale choroba ma tę właściwość, że szybko obejmuje i drugie oko.
W Polsce choroba dotyka głównie starszych ludzi. Można spodziewać się, że w naszym starzejącym się społeczeństwie co piąta osoba po pięćdziesiątce będzie miała poważny problem ze wzrokiem. Jak przewidują okuliści, obejmie ona coraz młodsze roczniki.

Co sprzyja zwyrodnieniu plamki żółtej?

Znaczącą rolę odgrywają tu uwarunkowania genetyczne. Wspomniana pani prezes Małgorzata Pacholec na moje pytanie, jak to jest na przykładzie jej rodziny, odpowiedziała, że ma dwoje dzieci i małego wnuka, ale na szczęście nikt po niej nie odziedziczył tego groźnego przekazu. Z badań wynika, że częściej chorują kobiety, które zazwyczaj lekceważą pierwsze niepokojące sygnały. AMD sprzyjają takie choroby, jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroba wieńcowa. Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu przyspieszają procesy niszczące wzrok. I ciekawostka - według naukowców, częściej chorują osoby o jasnych niebieskich tęczówkach. Naszym oczom nie sprzyja też nadmierna ekspozycja na promienie ultrafioletowe i dlatego osoby starsze powinny nosić okulary przeciwsłoneczne z filtrem ochronnym.

Bez białej laski

Ostatnio obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Białej Laski. Skąd się wziął ten ogólnie znany symbol? Otóż od dawna zwykły kij był używany przez osoby niewidome jako narzędzie umożliwiające poruszanie się. Dopiero w roku 1921 biały kolor uznany został jako symbol ludzi niewidzących. Stało się to za sprawą niewidomego angielskiego fotografa Jamesa Biggsa, który po ciężkim wypadku stracił wzrok, ale nie załamał się. Zwykła laska pomalowana na biało jest rozpoznawalna na całym świecie. Przechodnie, widząc ją, mogą udzielić pomocy ludziom pokrzywdzonym, którzy jednak chcą być aktywni i potrzebni. Myślę, że Stefania uratuje swój wzrok i obejdzie się bez białej laski.