Do każdej komisji wyborczej komitety wyborcze oraz podmioty uprawnione do prowadzenia kampanii referendalnej mogą wyznaczyć po jednym mężu zaufania.

Przebywając w lokalu komisji, mężowie zaufania mają obowiązek noszenia w widoczny sposób identyfikatora z imieniem, nazwiskiem, funkcją oraz nazwą komitetu wyborczego albo nazwą podmiotu uprawnionego, który reprezentują. Identyfikatory nie mogą zawierać elementów agitacji wyborczej.

Mężowie zaufania wyznaczeni przez komitety wyborcze mogą wykonywać swoje uprawnienia w stosunku do czynności komisji związanych z wyborami do Sejmu i do Senatu. Oznacza to m.in., że mogą oni np. zgłaszać przewodniczącemu komisji na bieżąco uwagi i zastrzeżenia w zakresie czynności związanych z wyborami do Sejmu i do Senatu oraz wnosić uwagi do protokołu głosowania na listy kandydatów na posłów lub protokołu głosowania na kandydatów na senatora, ale nie do protokołu głosowania w referendum.

Analogicznie, mężowie zaufania wyznaczeni przez podmioty uprawnione do prowadzenia kampanii referendalnej mogą wykonywać swoje uprawnienia w stosunku do czynności komisji związanych z referendum, ale nie w stosunku do czynności związanych z wyborami parlamentarnymi.

Mężowie zaufania mają prawo: być obecni podczas wszystkich czynności komisji wyborczej, do której zostali wyznaczeni; być obecni w lokalu wyborczym w czasie przygotowania głosowania, w trakcie głosowania i podczas ustalania wyników głosowania oraz sporządzania protokołów głosowania; obserwować liczenie głosów przez komisję i ustalanie przez nią wyników głosowania; zgłaszać przewodniczącemu komisji na bieżąco uwagi i zastrzeżenia; być obecni przy sprawdzaniu prawidłowości ustalenia wyników głosowania; wnosić uwagi do właściwych protokołów głosowania, z wymienieniem konkretnych zarzutów; występować o wydanie kopii właściwych protokołów głosowania; być obecni przy wprowadzaniu danych do sieci elektronicznego przesyłania danych z protokołów głosowania do okręgowej komisji wyborczej; być obecni przy przewożeniu i przekazywaniu protokołów głosowania.

Mężowie zaufania nie mogą: wykonywać żadnych czynności członka komisji; pomagać wyborcom w głosowaniu ani udzielać im wyjaśnień; liczyć ani przeglądać kart do głosowania przed rozpoczęciem głosowania, w trakcie głosowania i po jego zakończeniu – nie mogą dotykać kart w żadnym momencie; wykonywać żadnych czynności związanych z głosowaniem korespondencyjnym.

Od podjęcia przez komisję pracy przed rozpoczęciem głosowania do podpisania protokołów głosowania czynności komisji mogą być rejestrowane przez mężów zaufania z wykorzystaniem własnych urządzeń rejestrujących (np. kamerą lub telefonem komórkowym). Dozwolone jest rejestrowanie wyłącznie czynności komisji (bez transmisji). Niedopuszczalne jest nagrywanie np. spisu wyborców, czynności wykonywanych przez wyborców, w tym momentu okazywania dokumentu, czy też stawiania przez wyborcę znaku X na karcie do głosowania.

Wykonywanie uprawnień mężów zaufania, w tym rejestrowanie czynności komisji, nie może utrudniać pracy komisji, zakłócać przebiegu i powagi głosowania, naruszać przepisów powszechnie obowiązujących, w tym m.in. dotyczących: tajności głosowania, ochrony danych osobowych, prawa do wizerunku, prawa do ochrony prywatności.

Naruszenie przez męża zaufania przepisów dotyczących tajności głosowania, ochrony danych osobowych, prawa do wizerunku i ochrony prywatności może skutkować odpowiedzialnością prawną, w tym karną.

Mężowi zaufania przysługuje dieta w wysokości 40 proc. zryczałtowanej diety członków obwodowych komisji wyborczych (czyli 240 zł). Dieta będzie wypłacana wyłącznie tym mężom zaufania, którzy obserwowali głosowanie przez co najmniej 5 godzin i obserwowali cały przebieg ustalania wyników głosowania do momentu podpisania protokołu głosowania.(PAP)

autorka: Aleksandra Rebelińska

reb/ mrr/